Ukuhlanganisa nokuchibiyela imithetho eqondene nokulawula nokwengamela izikhungo zokuhweba emakethe yezimali, ukulawula nokwengamela izikhungo zokulondoloza amathuluzi okuhweba emakethe yezimali, ukugcina nokuphatha izinsiza zokuhweba ezimakethe zemali nokuvimbela umkhuba wokuhweba ngolwazi lwangaphakathi enkampanini; ukuhlinzeka ngemvume yomnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana nokwemukela abaqokiwe; ukuhlinzeka ngenqubo yokuziphatha kwabantu abagunyaziwe nokuhlinzekela izindaba ezihlobene nale misebenzi.
Umcwaningi-mabhuku uchaza umcwaningi-mabhuku ngokulandisa koMthetho wabaCubunguli nabaCwaningi-mabhuku bamaBhuku ezimali zoMphakathi we--1991uMthetho uNo.
ibhange lichaza ingodla njengoba ichazwe eMthethweni wamaBhange, ka-1990 (Umthetho uNo. 94 we-1990), nebhange elingasabalalise ngenzuzo emalungeni alo njengoba lichazwe eMthethweni wamaBhange angasabalalisi nzuzo ekupheleni konyaka ka 1993 (Umthetho uNo.
Isigungu sichaza Isigungu Semisebenzi Yezimali esisungulwe yisigaba 2 soMthetho Wemisebenzi Yezimali we-1990 Umthetho uNo.
imithetho yokulondoloza ichaza imithetho eyenziwe yingodla yokugcina amathuluzi okuhweba emakethe yezimali ngokulandela loMthetho.
Umbiko ngombani uhlanganisa uhlobo olusungulwe, lwaqoshwa, lwathunyelwa noma lwagcinwa ngokubhaliwe noma ngokungathinteki kodwa okubonakalayo.
a noma iyiphi inhlangano yesikhwama sempesheni esibhaliswe ngaphansi koMthetho Wezikhwama zeMpesheni ka 1956 Umthetho uNo.
b noma iyiphi inhlangano yobungani ebhaliswe ngaphansi koMthetho Wezinhlangano Zobungani we-1956 Umthetho uNo.
c noma iluphi uhlobo lweqhinga lomfelandawonye wokutshala imali oluchazwe esigabeni- 1 soMthetho Wokulawula Umfelandawonye Wokutshala Izimali we- 2000 Umthetho uNo.
d noma ngubani obhaliswe njengomdayisi mshuwalense wesikhathi eside noma esifushane obhalise ngaphansi koMthetho Womshuwalense Wesikhathi eside we-1998 Umthetho uNo. 52 we- 1998, noma Umthetho Womshuwalense Wesikhathi esifushane we-1998 Umthetho uNo.
e noma ngubani ophakathi nendawo othula imisebenzi eqagulwe esigabeni-721d soMthetho Womshuwalense Wesikhathi eside we-1998, noma isigaba 70e soMthetho Womshuwalense Wesikhathi esifushane, we-1998; kanye f nebhange.
i amasheya, ubufakazi bokulondoloza imali enkampanini ebhaliswe emakethe yezimali nezinye izinhlobo zemali ezidayisa emakethe yezimali ngaphandle kohlobo olutshalwa enkampanini edayisa amasheya ngezixha njengoba ichaziwe eMthethweni Olawula Ukuthengisa Amasheya Ngezixha we-1980 Umthetho uNo.
umgidi wokudayiselana uchaza isivumelwane noma isigameko ngasinye sokuthenga nokudayisa amathuluzi okuhweba emakethe yezimali.
d ukukhuthaza intuthuko nokudlondlobala komsebenzi wokuhweba ngamathuluzi emali emakethe yaseNingizimu Afrika.
b ezigamekweni ezilawula noma ngaphansi koMthetho Wemisebenzi Encikile Neluleka Ngezimali ka 2002 Umthetho uNo.
Noma yimuphi umthetho ophathelene nokugembula noma nokubheja awusebenzi esigamekweni esilawulwa noma esingaphansi kwalo Mthetho.
h uma umuntu enegunya lokusebenza, engamele amathuluzi okuhweba emakethe yezimali ngaphandle kokuba lowo muntu ehambisana nemithetho yesikhungo elawula ukuphathwa kwamathuluzi okuhweba emakethe yezimali.
Akanalo ilungelo lokuba yisikhungo, yingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba, wumnyango wokukhokha izikweletu zokudayiselana, ukubamba iqhaza noma ukugunyazelwa ukuqhuba lo msebenzi kuye ngesimo esivelile, noma aziphathe ngendlela, asebenzise igama noma incazelo ekhombisa ukuxhumana phakathi kwakhe nesikhungo, ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba emakethe, umnyango wokukhokhela ukudayiselana, obambe iqhaza noma ogunyazelwe umsebenzi, kuye ngesimo njengoba sivelile.
Wokweluleka Ngezimali we-1990 ngabaBhali nePhini lakhe Lemisebenzi Yamathuluzi Okuhweba Emakethe yezimali ngokulandelana kwabo.
Umlawuli-sikhungo kufanele enze imisebenzi ejutshelwe umlawuli-sikhungo noma abhekele ukuthi wonke umuntu ongaphansi kwalo Mthetho uyawulandela.
d Angabeka imibandela ehambisana nalo Mthetho mayelana nemvume, igunya, ukwemukela noma ilungelo elikhishwa ngumlawuli-sikhungo kanti lowo mbandela ungahoxiswa noma uchitshiyelwe.
Isigungu Sokweluleka Izimakethe Zezimali esisungulwe yisigaba- 3 soMthetho Olawula Izimakethe Zokuhweba ngemali we-1989 (Umthetho uNo. 55 ka 1989) usasebenza nakuba loMthetho uchithwe yisigaba 117.
b namanye amalunga, ahlanganisa abantu abammele abasebenza kulemboni, amakhasimende aqokwe nguNgqongqoshe ngemuva kokubonisana neSigungu.
Umlawuli-sikhungo yilunga lesigungu sokweluleka ngesikhundla sakhe sokuba sehhovisi kodwa akakwazi ukuvota odabeni lapho edinga khona iseluleko sesigungu sokweluleka.
Ilunga lesigungu sokweluleka lihlala esikhundleni isikhathi esinqunywa nguNgqongqoshe ngesikhathi liqokwa.
b izindleko zemali esetshenzisiwe yilunga ekuqhubeni imisebenzi ejutshelwe lona.
a i uSihlalo wesigungu sokweluleka kufanele abize umhlangano wokuqala wesigungu sokweluleka ngemuva kokuqala kwalo Mthetho, ngemuva kwalokhu, isigungu sokweluleka siyohlangana ngesikhathi nasendaweni eyonqunywa yisigungu sokweluleka.
Usihlalo ubiza umhlangano olandelayo ngemuva kowedlule lapho isibalo esidingekayo samalunga omhlangano sahluleka ukuhlangana.
b Isibalo esidingekayo samalunga ukuze umhlangano uqhubeke kuyoba yiningi lamalunga esigungu sokweluleka.
Isigungu sokweluleka singazithathela ngokwaso noma sicelwe nguNgqongqoshe noma ngumlawuli-sikhungo ukuphenya nokwethula umbiko noma iseluleko ngodaba lokuphatha noma lobungoti ngabantu abasebenza kule mboni noma ngokwethulwa kwemisebenzi yamathuluzi okuhweba emakethe ezimali.
a Singacela kunoma ngubani usizo noma aphenye udaba oluthinta abantu abasebenza kule mboni noma ngemisebenzi yokuhweba ezimakethe zemali.
Umlawuli-sikhungo angethula esigungwini noma yiluphi ulwazi olufanele ngodaba oluphenywa yisigungu sokweluleka.
Umlawuli-sikhungo unesibophezelo sokuphatha umsebenzi osondelene nemisebenzi yesigungu sokweluleka nekomidi elincane lesigungu sokweluleka.
a Isigungu kufanele sikhokhe izindleko eziqondene nemisebenzi yesigungu sokweluleka.
b Isigungu sokweluleka kufanele sithole imvume yesigungu ngaphambi kokuthwala lezo zindleko.
Imibandela yoMthetho wokubizelwa kwiKhomishani we-1947 Umthetho uNo. 8 we- 1947 oqondene nokuvela kwikhomishani, ukuhlola abantu nokusingatha imisebenzi yokwenza izifungo, ikhwelo lokukhipha izincwadi, imibhalo nezinto ezithile nokwephula umthetho okwenziwa ngofakazi isebenzisana nezinguquko ezidingwa yindikimba yophenyo olwenziwa yisigungu sokweluleka noma yikomidi elincane eliqokiwe.
izimfanelo zokubhalisa zisho okudingekayo, okunqunywe yisikhungo sokuhweba emakethe yezimali okufanele zilandelwe ngaphambi kokuba ithuluzi lokuhweba emakethe lidayiswe noma liqhubeke nokuhweba kuleso sikhungo semakethe yezimali.
Umuntu angafaka isicelo semvume kumgcini-mibhalo wesikhungo maqondana nohlobo olulodwa noma eziningi zokuhweba emakethe yezimali eziphawulwe kwincazelo esigabeni-1.
Ngaphandle kwesigaba 30 soMthetho Wezinkampani we-1973 Umthetho uNo.
d siphelezelwe yinoma yiluphi ulwazi nemininingwane ebalulekile engafunwa ngumlawuli-sikhungo.
Umlawuli-sikhungo kufanele akhiphe isaziso sesicelo semvume yesikhungo sokuhweba emakethe yezimali emaphephandabeni amabili kazwelonke. Izindleko zokukhangisa zithwalwa ngofake isicelo.
c Isikhathi esibekelwe ukufaka isicelo sokuphikisa kumlawuli-sikhungo.
d agcine inkambiso yokuphepha nokulondoloza ngenhloso yokuqinisekisa ukuthi imibhalo yemigidi yomsebenzi oqhutshwe yisikhungo ihlala iphephile.
f ukuhlinzekela inkokhelo nokukhokhela yonke imigidi yokudayiselana eyenziwa esikhungweni sokuhweba emakethe yezimali nokuphatha umcimbi wokuhweba nokubhekela ubungozi bokukhokhela amathuluzi okuhweba athengwe esikhungweni sezimakethe zokuhweba.
Ngokubheka uhlobo lwesikhungo sokuhweba emakethe yezimali, umlawuli-sikhungo angaquma umgamu wokuhambisana nemibandela obekelwe lowo ofaka isicelo nephawulwe esigatshaneni -1.
Umlawuli-sikhungo angafuna imininingwane eyengeziwe noma yimiphi yemibandela okuqondiswe kuyo esigatshaneni -1.
Imvume yokuhweba emakethe yezimali kufanele ichaze imisebenzi eyokwethulwa yisikhungo, ihhovisi lapho siyokanisa khona eNingizimu Afrika nezindawo okungasebenzela kuzo isikhungo nokuchaza ukuthi isikhungo ngeke sisebenzele kwenye indawo ngaphandle kwemvume ebhalwe phansi yombhali.
Isikhungo singafaka isicelo noma yinini kumlawuli-sikhungo sokuchibiyela imigomo nemibandela yemvume okwakhishwa ngayo imvume.
g singenza zonke ezinye izinto ezifanele, ezixhumene noma ezifanele zokuqhuba umsebenzi wesikhungo nezingashayisani nalo Mthetho.
a Umlawuli-sikhungo angathatha isibophezelo somsebenzi owodwa noma ngaphezulu walena ephawulwe esigatshaneni uma umlawuli-sikhungo ebona kufanele ngenhloso yokufeza izinhloso zalo Mthetho okuqondiswe kuwo esigabeni- 2.
kufanele anike isikhungo ithuba lokuziphendulela ukuthi kungani umlawuli-sikhungo engafanele ukuthatha leso sibophezelo, lokhu kufanele kwenziwe singakapheli isikhathi esithile esibekiwe.
Ukukhipha isinqumo sokunxephezelo umuntu ohlukumezekile ngenxa yokwephulwa komthetho noma.
c ngesikhathi sokulalelwa kodaba, isikhungo singahlola silalela imininingwane eqoqwe ngumlawuli-sikhungo ngesikhathi enza uphenyo ngaphansi kwesigaba -93 noma etholwe yingosi lapho iphenyo ngokwesigaba- 82.
Uma umuntu ehluleka ukukhokha inhlawulo noma isinxephezelo okuqondiswe kuso esigatshaneni -1g, isikhungo singenza umbiko ofungelwe kumabhalane noma kumlawuli-sikhungo wenkantolo evumelekile, lowo mbiko uyochaza isamba senhlawulo enqunyiwe kanye umbiko uyoba nomthelela onamandla esinqumo saleyo nkantolo esiqondiswe kothathelwe sona, umphumela waso uvuna isikhungo ukuba sithole ngokushesha imali ekweletwayo ebhalwe embikweni.
Imibandela yokubhalisa kufanele ichaze inhloso yokwaba inhlawulo ephawulwe esigatshaneni- 1g.
Imibandela yokubhalisa neminye imigomo yokubhalisa iyabophezela kodayisayo ngethuluzi lokuhweba kanjalo nalowo ogunyazwe ukulisebenzisa, abaqondisi, abasebenzi nabadayisa ngalo.
d singakhokhisa imali ehlelwe emibandeleni yokubhalisa noma esemthethweni wesikhungo, ngale kwamalungiselelo okufinyelelwe kuwo ngaphambi noma ngemuva kwalo Mthetho olawula ukuthenga nokudayisa amathuluzi abhalisiwe okuhweba emakethe yezimali.
c Siyonika odayise ithuluzi ithuba lokwethula ubufakazi bokuthi kungani isicelo kufanele singenqatshwa, singakapheli isikhathi esinqunywe yisikhungo.
Isikhungo singesula amathuluzi okuhweba emakethe yezimali noma amise uhwebo ngalawo mathuluzi abhalisiwe uma lokho kuyoqhuba izinhloso zalo Mthetho ophawulwe esigabeni -2, inqobo uma kuhambisana nalesi sigaba, imithetho yesikhungo nemibandela yokubhalisa.
c Siyonika odayisa ithuluzi ithuba lokwethula ubufakazi bokuthi kungani isikhungo kungafanele simesule noma simmise, singakapheli isikhathi esinqunywe yisikhungo.
Uma imibandela yokubhalisa, izimo ezinqunywe yisikhungo maqondana nokwehluleka ukubhalisa amathuluzi okuhweba emakethe noma ukungahambisani nemithetho yesikhungo, ngaphansi komgomo wesigatshana- 1, isikhungo singathatha isinqumo sokummisa esiphawulwe esigatshaneni, leso sijeziso siyodonsa izinsuku ezingeqile emashumini amathathu kanti singanwetshwa ngezinye izinsuku ezingamashumi amathathu.
uma ukuhweba ngamathuluzi abhaliswe emakethe yokuhweba kumisiwe ngokulandisa kwalesi sigaba, isikhungo singavumela abagunyazwe ukuwasebenzisa ukuba bawathenge noma bawadayise ngenhloso yokuhlangabezana nezibophezelo zabo ezenziwe maqondana nawo ngaphambi kokukhishwa kwesinqumo sokumisa, inqobo uma bekwenza ngokulandela izigatshana -1 ne- 3.
a uma odayisa ithuluzi lokuhweba ecela isikhungo ukuba sisuse amathuluzi aso okuhweba ohlwini kodwa isikhungo sibona lawo mathuluzi efanele ukuqhubeka nokuba yingxenye yohlu, ukususa lawo mathuluzi kufanele kugunyazwe ngabanini bawo ngendlela ebekwe yisikhungo, isikhungo kummele seneliseke ukuthi leso senzo ngeke sihlukumeze amagunya edlanzana elinentshisekelo ngalawo mathuluzi okuhweba.
b odayisa ngethuluzi lokuhweba kufanele aveze izizathu zesicelo esiphawulwe endimeni a.
a Uma isikhungo sichitha isicelo sokufaka amathuluzi okuhweba njengengxenye yohlu olungaphansi kwesigaba- 126b noma esigatshaneni -1, sesula ohlwini amathuluzi noma simisa ukuthengisa kwamathuluzi okuhweba emakethe yezimali, umdayisi ozizwa ehlukumezekile kufanele azise ngokushesha zonke ezinye izikhungo lapho kubhaliswe khona lama thuluzi ngosuku lwesinqumo sokwenqaba, ukwesula noma ukumiswa kwawo.
b Zingakapheli izinyanga eziyisithupha, asikho isikhungo eNingizimu Afrika esingakhipha imvume yokwenza amathuluzi okuhweba amisiwe, esuliwe noma enqatshiwe ukuba yingxenye yohlu olugcinwe yiso noma sivumele uhwebo ngalawo mathuluzi asemakethe ngaphambi kokuba leso sinqumo sokumisa, sokwesula noma sokwenqaba sihoxisiwe noma sibuyiselwe ecelene yisigungu esicubungula udaba olwedluliselwe phambili ngokulandisa kwesigaba -111.
c Uma isikhungo sihoxisa isinqumo sokwenqaba, sokwesula noma sokumisa zingakapheli izinyanga eziyisithupha, umdayisi ohlukumezekile angazisa ezinye izikhungo ezibhalise lelo thuluzi lokuhweba.
d Uma isikhungo sazi ngokubhaliswa kwamathuluzi afanayo okuhweba kwezinye izikhungo, Isikhungo okuqondiswe kuso endimeni a no b kufanele sazise lezo zikhungo ngesinqumo sokwenqaba, sokwesula nokumisa noma ukuhoxisa okwenzakele, kuye ngesimo ngasinye.
Imibandela yokubhalisa noma izimo ezinqunywa yisikhungo maqondana nokubhalisa amathuluzi okuhweba emakethe yezimali ingasetshenziswa yisikhungo emathuluzini abhaliswe ngaphambi kwesinqumo semibandela nezimo zokubhalisa, lokhu kuyokwenziwa ngokushicilela isaziso esibhaliwe saqondiswa kodayisa amathuluzi okuhweba abhalisiwe.
Ngaphandle kwesimo esehlukile esiphoqa usuku oluseduzane, imibandela nezimo zokubhalisa ezisetshenziswe ngale ndlela ziyoqala ukusebenza ngosuku olunqunywe yisikhungo. Lolo suku akufanele lube ngaphambili kwenyanga eyodwa ngemuva kosuku isikhungo esazise ngalo odayise ithuluzi lokuhweba kodwa isikhungo singaluhlehlisa usuku olunqunywe kuqala ngemuva kokuthola isicelo esifakwe ngodayise ithuluzi.
Uma isikhungo sichitha isicelo sokuhlehlisa ngokulandisa kwesigatshana-2, umnini-thuluzi lokuhweba othintekayo engathula ubufakazi obubhaliwe kumlawuli-sikhungo, uma isicelo sokuhlehlisa sinomqondo , umlawuli-sikhungo angahlehlisa usuku okuqala ngalo ukusebenza imibandela nezimo zokubhalisa zingakapheli izinyanga ezintathu kanti kufanele azise isikhungo ngalokhu ngokubhalwe phansi, lokhu kuyokwenziwa ngemuva kokubonisana nesikhungo.
Isikhungo singafuna lowo odayisa ngamathuluzi okuhweba abhaliswe emakethe yezimali ukuba asidalulele noma yiluphi ulwazi analo ngamathuluzi noma ngezindaba zomdayisi-thuluzi uma lolo lwazi lufanele ukufeza izinhloso zalo Mthetho okuqondiswe kuwo esigabeni -2.
b Isikhungo singacela odayisa amathuluzi okuhweba adalule lolo lwazi kobhaliswe njengomnini wethuluzi lokuhweba singakapheli isikhathi esinqunywe yisikhungo.
c Uma odayisa amathuluzi okuhweba enqaba ukudalulela isikhungo ulwazi noma ongumnini wamathuluzi okuhweba esikhungweni, isikhungo singamisa ukuthengiswa kwalelo thuluzi lokuhweba kuze kufike isikhathi sokudalulwa kolwazi olufanele nolugculisa isikhungo, ngaphandle uma okhiphe lelo thuluzi lokuhweba ethole imvume yenkantolo emgunyaza ukuba angalwethuli ulwazi.
Uma odayisa amathuluzi okuhweba edalula ulwazi ngokulandisa komthetho kubanikazi ababhalisiwe bethuluzi lokuhweba abangaba negalelo lokuphazamisa intengo yethuluzi lokuhweba, ngesikhathi esifanayo lowo olidayisile kufanele enekele umphakathi lolu lwazi..
Isikhungo esisingethe isikhwama sokunxephezela abagunyazelwe ukusebenza esikhungweni namakhasimende abo ngokulandisa kwemithetho yesikhungo bangahlawulisa imali ethile ngenhloso yokuhlomulisa isikhwama. Lokhu kungenziwa kunoma ngubani obandanyekayo emgidini wokuhwebisana ngamathuluzi okuhweba emakethe yezimali ngokusebenzisa isikhungo.
Isikhungo singadinga abasebenzi abagunyaziwe namakhasimende ukuba baphonse esivivaneni sesikhwama sesikhungo ngenhloso yokuqhuba umsebenzi wesikhungo.
c Uma umlawuli-sikhungo ekhiphe imvume ebhaliwe.
Uma isikhungo kuwuhlobo olungasebenzeli inzuzo, isenzo sokwaba esiphawulwe esigatshaneni-2, singenziwa nakuba kukhona imibandela yemithetho ethile ephikisayo kodwa ngaphandle kokuphazamisa isimiso sobunini bomsebenzi wesikhungo sokuhweba emakethe yezimali.
Imithetho yesikhungo kufanele ihambisane nalo Mthetho.
f izinhlelo zokusingatha isikhungo lapho kukhokhwa noma kuphethwa umcimbi wokudayiselana, uma isikhungo singaqokanga umnyango wokuqondisa nokukhokhela imigidi yohwebo.
v izinyathelo eziyothathwa yisikhungo noma ngumuntu ogidlabezwe amandla okuphenya noma okwenza umsebenzi wokuqondisa izigwegwe ilunga eligunyaziwe noma isisebenzi sakhe esitholakale siphambene noma sehluleke ukuhlangabezana nalo Mthetho, imithetho yesikhungo, imithetho yesikhashana noma imilayelo.
sinombhalo noma umqulu othile ogodliwe onomthelela ngodaba oluphenywayo, angabizwa alethe lowo mbhalo.
bb umsebenzi wokuqapha ukuthi isikhungo nabasegunyeni lokusebenza kuso balandela imithetho ebekiwe iyolawulwa nguMthetho Wesikhungo Sobunhloli Bezimali we- 2001 Umthetho uNo. 38 we- 2001.
Ngemvume yombhali, isikhungo singenza imithetho yaso ngezinto ezengeziwe kunalezo ezisohlwini esigatshaneni -.
Umthetho wesikhungo oshaywe ngaphansi kwalesi sigaba ubophezela isikhungo, odayisa amathuluzi okuhweba, abasebenzi namakhasimende.
aa yokuguqula amandla okuphatha enkampanini noma umsebenzi webhizinisi.
c angabeke imibandela yokuhweba ngamathuluzi abhaliswe emakethe yezimali.
Umuntu othenga noma odayisa amathuluzi okuhweba emakethe angabhalisiwe otholwa ephambana nesenzo esingavunyelwe noma umbandela ophawulwe esigatshaneni , angahoxisa umcimbi wokudayiselana.
Isikhungo sokwebolekisa ngemali, akukhathalekile ukuthi iqhuba ibhizinisi lokuthenga noma lokudayisa amathuluzi okuhweba emakethe yezimali abhalisiwe kufanele sibikele umlawuli-sikhungo nganoma yiluphi uhlobo lomgidi wokudayiselana ngamathuluzi abhaliswe emakethe okungaba nomphumela wokuguquka komhlomulo wobunini ngalawo mathuluzi okuhweba nokwenziwe ngaphandle kwesikhungo.
b ngendlela kanye nesikhathi okufanele kwethulwe ngaso imibiko.
b emphakathini, ngaphandle uma isikhungo senelisekile ngobuqotho bezizathu ezichaza ukuthi ukudalula ulwazi kuyophambana nezinhloso zalo Mthetho ophawulwe esigabeni-2.
Isikhungo okuqondiswe kuso esigatshaneni- 3 singashicilela noma yiluphi ulwazi elunikwe lona ngaphansi kwaleso sigatshana..
Ngokwalo Mthetho, kwabagunyaziwe noma kubasebenzi abavunyelwe ngaphansi kwemithetho yesikhungo, aketho onemvume yokukhangisa noma yokunxenxa nganoma iyiphi indlela, kungaba yindlela eqonde ngqo noma ejikelezayo engakhangisa khona noma yiluphi uhlobo lwebhizinisi lokuthenga nokudayisa ngamathuluzi okuhweba emakethe yezimali.
Noma ingaba khona eminye imithetho, uma umlawuli-sikhungo ebona isikhangiso, ipheshana lokukhangisa noma mbhalo mumbe oncike emathuluzini okuhweba okhombisa ukwedukisa abantu noma ovusa impikiswano, angalayela ukuba leso sikhangiso, ipheshana lokukhangisa noma umbhalo ungashicilelwa, ummiswe noma uguqulwe ngendlela ayibona ifanele.
a Igama lomuntu noma abantu abaqoqe umbiko noma abantu abasethimbeni labaqoqi bezindaba ephephandabeni noma embikweni lapho kunombono oqinile womhleli wephephandaba wokuthi uyabazi ngempela abaqoqi bombiko.
b Ukudalula umthombo walolu daba.
b Ongabambisa ngethuluzi elilodwa izikhawu eziningi ngaphandle kwemvume yomnini.
Ngendlela eyenza kube lula ngaso sonke isikhathi ukuthola ubunini balawo mathuluzi okuhweba.
Ngokuhambisana nemithetho yesikhungo, umuntu onegunya lokuhweba angehlukanisa amathuluzi okuhweba abhalisile alondolozwe kumuntu onegunya uma lowo owalondolozile enike imvume yokuwehlukanisa ebhalwe phansi.
Wonke onegunya lokuhweba kufanele avule futhi agcine isikhwama ebhange elibekelwe amakhasimende noma asebenzise isikhwama esivulwe salawulwa yisikhungo lapho kuyofakwa khona zonke izimali zekhasimende ezitholwe ngosuku: lokhu makwenziwe ngokuqonda ukuthi yonke imali efakwa yikhasimende esikhwameni somuntu ogunyaziwe noma imali etholwe sekuvaliwe emabhange kummele igcinwe kuleso sikhwama kuze kube wusuku olulandelayo lomsebenzi.
b Isikhwama sokugcina imali esiphawulwe kulesi sigatshana singaqukatha kuphela imali yamakhasimende hhayi imali yesikhungo noma yomuntu onegunya lokuhweba emakethe.
Yenzelwa amathuluzi aseshaywe uphawu noma abhalwe njengefa lomthengi.
c Yenzelwa ukukhokha imali ekweletwa kumuntu onegunya lokusebenza, inqobo uma isikweletu esidaleke ngokuthenga lawo mathuluzi okuhweba angakabhalwa njengefa lomthengi wawo singathathwa njengesikweletu esidalwe ukufeza lokhu; noma d Yenziwa ngaphansi kwanoma yimuphi umthetho noma owesikhungo ohlinzeka ngokucacile ukuthi leyo nkokhelo kufanele ilondolozwe esikhwameni esithile.
Izimali ezigcinwe esikhwameni nezinye ezingalondwanga esikhwameni njengoba isigatshana -1 sifanekisa, kodwa eziqagulwa njengezomuntu othile zithathwa "njengefa lesikhwama": ngencazelo yoMthetho Wezikhungo Zezimali Ukuvikelwa Kwezimali we-2001 Umthetho uNo. -28 we-2001, loMthetho usebenza kulezo zikhwama kodwa uncike kulesi sigaba.
Onegunya lokusebenza kufanele akhokhe ngokushesha umehluko ongadaleka phakathi kwemali efakwe esikhwameni naleyo ekhishiwe, inqobo uma lingekho isheke eliphindiselwe emuva ngenxa yokwentuleka kwezimali.
Zonke izindleko zebhangi eziqongeleke esikhwameni ziyothwalwa ngonegunya lomsebenzi ngaphandle kwezindleko eziqondene ngqo nokukhipha noma ukufaka imali ebhange neyizindleko zekhasimende uqobo.
Yonke inzalo yezimali zesikhwama ziyokhokhelwa umnini-sikhwama ngemuva kokudonsa yonke imali yonegunya lokusebenza noma yesikhungo.
Yonke imali esala esikhwameni ngemuva kwenkokhelo yezindleko ezihlinzekelwe abantu abanelungelo lazo noma imali elondolozwe esikhwameni, ayithathwa njengefa lesikhwama njengoba isigatshana -3 siphawula.
Umnyango waseNkantolo Ephakeme yaseNingizimu Afrika onamandla kumuntu onegunya ungenqabela umuntu onegunya ukuba asebenzise isikhwama semali, ungaqasha ibamba lokulawula nokuphatha imali yesikhwama unike lelo bamba amalungelo, amandla nemisebenzi elibona ifanele. Lesi sinqumo senkantolo singenzeka lapho isikhungo, umlawuli-sikhungo noma omunye umuntu okweletwa yisikhwama selunga eligunyaziwe seliveze ubufakazi obenelisayo.
Umhwebi-masheya angasebenzisa isikhundla "umhwebi-masheya", umhwebi-masheya Ningizimu Afrika" noma "umhwebi-masheyaSA".
a Azenze umhwebi-masheya, oqashwe njengaye noma isisebenzi somuntu ohweba ngamasheya; noma b Asebenzise isikhundla esiphawulwe esigatshaneni- 1 noma elinye igama, isikhundla, incazelo noma uphawu lomthetho, ukunika umqondo noma isenzo sokuyenga esikhombisa ukuthi lowo muntu uhweba ngamasheya, uqashiwe noma usebenzela umhwebi-masheya.
masheya uma izwe lapho esebenzisa khona isikhundla livuma futhi libhalwe ngemuva kwesikhundla sakhe.
amathuluzi okuhweba angenabufakazi bezitifiketi achaza amathuluzi okuhweba angenabo ubufakazi besitifiketi noma angenambhalo, lana ngamathuluzi edluliswa ngaphandle kwethuluzi elibhaliwe.
Umuntu angafaka isicelo kumlawuli-sikhungo ukuze athole imvume yengodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba emakethe.
d sengezelwe ngolunye ulwazi olungadingwa ngumlawuli-sikhungo.
Umlawuli-sikhungo kufanele akhiphe isaziso sesicelo semvume yengodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba emaphephandabeni amabili kazwelonke ngezindleko eziyokhokhwa ngumuntu ofake isicelo.
c Ubude besikhathi sokuphikisa isicelo esiyoqondiswa kumlawuli-sikhungo.
c agcina inqubo yokuphepha nokulondoloza ukuze kube nesiqiniseko sobuqiniso nokwethembeka kwemibhalo.
Umlawuli-sikhungo angafuna ngokugcwele noma yimiphi imibandela ephawulwe esigatshaneni-1.
b izinhloso zalo Mthetho eziphawulwe esigabeni-2 ziyodlondlobaliswa ukukhishwa kwemvume.
Imvume kufanele ichaze imisebenzi yamathuluzi okuhweba engethulwa yingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba, inhloko-hhovisi yengodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba eliseNingizimu Afrika nezindawo lapho kuyosebenza khona ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba nencazelo yokuthi ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba ngeke isetshenziswe kwenye indawo ngaphandle kwemvume yombhali.
Noma ngasikhathi sini, Ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba ingafaka isicelo sokuguqula nokuchibiyela izimo nemibandela okwakhishwa ngayo imvume yengodla.
o kufanele aqhube ibhizinisi ngendlela efanele nokwazisa amalungelo alabo ababambe iqhaza, amakhasimende nabadayisa ngamathuluzi okuhweba.
Ngokulandisa kwemithetho yokulondoloza, Ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba emakethe ingemukela umuntu onamathuluzi okuhweba noma onefa ethuluzini lokuhweba njengomuntu obambe iqhaza kuleyo ngondla yokulondoloza.
k kufanele aqhathanise isamba esiqukethwe yizikhwama zamathuluzi okuhweba naleso esibhalwe ngempela emabhukwini, lokhu kufanele kwenziwe nsuku zonke.
g ngobambe iqhaza, noma ngomunye oqokiwe onesikhwama somuntu obambe iqhaza kufanele emukelwe yingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba ngokulandisa kwemithetho yengodla yokugcina amathuluzi okuhweba.
Oqokiwe kodwa ongemukelwe njengomuntu oqokiwe ngaphansi kwesigatshana - kufanele emukelwe ngumlawuli-sikhungo futhi ahambisane nemibandela engase inqunyelwe abaqokiwe ngaphambi kokuqala ukusebenza, ngokulandela lo Mthetho.
Umlawuli-sikhungo kufanele agcine uhlu lwabo bonke abaqokiwe abemukelwe ngaphansi kwemithetho yesikhungo noma yengodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba.
e ngombiko wokukhangisa ngamasheya; noma g ezinye izimo ezisebenza ekuhwebeni ngamathuluzi asemakethe yezimali, amathuluzi okuhweba angenabo ubufakazi angaphendulwa anobufakazi.
Odayisa ithuluzi lokuhweba nengodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba kanye nalabo ababambe iqhaza kufanele benze amalungiselelo ahambisana nemithetho yengodla ukuze umgidi wokubhala uhwebo ngamathuluzi angenasiqiniseko ube nobufakazi.
Odayisa ithuluzi lokuhweba unesibophezelo esifanayo ngamathuluzi okuhweba angenabo ubufakazi nalawo anobufakazi ngaphandle kokuthi asiphumi isitifiketi noma iphepha kulawo angenabufakazi.
e uma kudingeka, kuhanjiswane nesigaba- 91A soMthetho Wezinkampani we-1973.
Imithetho yokulondoloza imali yamathuluzi okuhweba kufanele ihambisane nalo Mthetho.
c kufanele ihlinzekele ukuthathwa kwezinyathelo ezifanele yingodla yokulondoloza amathuluzi emakethe noma ngumuntu onikwe yingodla amandla okuphenya nokuqondisa izigwegwe ilunga elibambe iqhaza noma esisebenzini noma koqashwe yilowo obambe iqhaza otholwe noma osolakala ukuthi uphambeni noma wephule lo Mthetho, imithetho yokulondoloza kwingodla, imithetho yesikhashana noma imilayelo.
Ngemvume yombhali, ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba ingashaya imithetho yokulondoloza ngezinto ezengeziwe ohlwini olusesigatshaneni -2.
Umthetho wokulondoloza owenzwe ngaphansi kwalesi sigaba uyabophezela kwingodla yokulondoloza, kobambe iqhaza noma kohweba ngamathuluzi agcinwe kwingodla yokulondoloza kanjalo kubasebenzi namakhasimende.
Onke amathuluzi okuhweba agcinwe yingodla yokulondoloza kufanele abhaliswe egameni lengodla yokulondoloza eyodwa noma engosini esingethwe yileyo ngodla njengoba ichazwe esigabeni- 1 soMthetho Wezinkampani we- 1973 ngaphandle uma kungamathuluzi ohlobo olungabhalwe mnini oqondile noma ebhaliswe ebhukwaneni ngokulandisa kwesigaba 91A soMthetho Wezinkampani we- 1973 futhi evunywe ngumlawuli-sikhungo.
dd imihlomulo eqondene namathuluzi okuhweba noma ee imihlomulo eqongeleke emathuluzini okuhweba.
b Indima a isebenza nakwelinye ibhizinisi elingaphansi kwalelo elibhaliwe noma elisebenzayo njengencazelo yesigaba 1 yoMthetho Wezinkampani we- 1973 esibusa ingodla yokulondoloza noma obambe iqhaza.
Lapho kulondolozwa noma nhloboni yamathuluzi okuhweba kumuntu obambe iqhaza, kwingodla yokulondoloza noma inzalo yamathuluzi agcinwe ngobambe iqhaza, umuntu owayengumnini ngesikhathi elondolozwa noma ezala nguyena othola umhlomulo njengomunye wabanini bawo wonke amathuluzi ohlobo olufanayo alondolozwe kwingodla yokulondoloza.
Maqondana namalungelo athile athinta amathuluzi okuhweba ngesikhathi elondolozwa kwingodla, lawo malungelo edlulela enzuzweni yalowo mnini oyingxenye nakunoma yimaphi amathuluzi adayiselwe lowo ongomunye wabanini.
Umhlomulo womunye wabanini, ikhasimende noma obambe iqhaza emathuluzini onke agcinwe kwingodla yokulondoloza, kuye ngesimo ngasinye, kufanele ubalwe ngokuqhathanisa nengxenye yesibalo noma yenani elibumbe inani eliphelele lamathuluzi alondolozwe egameni lomunye wabanini, lekhasimende noma lobambe iqhaza, lesi sibalo noma inani ligcine seliqhathaniswe nesibalo kanjalo nenani jikelele lohlobo olufanayo lwamathuluzi agcinwe yingodla yokulondoloza.
Umbiko obhaliwe okhishwe ngobambe iqhaza noma ibamba lakhe maqondana nomnini wamathuluzi okuhweba, ikhasimende noma ingodla yokulondoloza noma oyibambele ochaza umhlomulo walowo mnini, wekhasimende noma obambe iqhaza uwubufakazi obusobala bobunini noma bomhlomulo walowo muntu ophethe lawo mathuluzi okuhweba.
Yokulondoloza noma ngobambe iqhaza kufanele kwenziwe ngokubhala phansi esikhwameni samathuluzi okuhweba noma esikhwameni salowo owedlulisayo nothengayo esigcinwa yingodla yokulondoloza noma ngobambe iqhaza, kuye ngesimo ngasinye.
a somuntu owenza isethembiso lapho eyobhala khona igama lomuntu onikwa isibambiso, uhlobo lomhlomulo anawo ethuluzini lesibambiso kanye nosuku lwesivumelwane; noma b salowo onikwa isibambiso, kuchazwe lwethuluzi elisetshenziswayo, umhlomulo kulelo thuluzi nosuku lwesivumelwane, kwehluke ngesimo ngasinye.
Lowo mhlomulo osethuluzini awedluliseki ngaphandle kwemvume ebhalwe ngumuntu onikwe wona noma onikwe ilungelo lawo.
Onikwe isibambiso noma ilungelo lamathuluzi okuhweba unegunya lamalungelo onke empahla ehambayo njengomuntu onikwe isibambiso noma ilungelo lempahla ehambayo.
Nezigaba -1, 2 ne- 3 ziyasebenza, izinguquko kufanele zihambisane nengqikithi yesibambiso nokwedlulisa ngenhloso yokuthola isikweletu lapho obambe iqhaza edlulisa khona umhlomulo osethuluzini lokuhweba neligcinwe yingodla yokulondoloza esikhwameni samathuluzi okuhweba.
Ngokulandela izigaba - 41 na- 43, umnini womhlomulo emathuluzini okuhweba agcinwe ngumuntu obambe iqhaza nabekwe kwingodla yokulondoloza uhlala ngaso sonke isikhathi enelungelo lokunikwa isitifiketi, noma ithuluzi elibhaliwe elikhomba isibalo samathuluzi okuhweba awalondolozile noma amathuluzi okuhweba kanye nenzalo esikhona kuwo esingethwe yilowo mnini noma ibamba lakhe, lokhu okushiwoyo kungenziwe ngemuva kwesicelo esibhaliwe, inqobo uma onikwa umlayelo ephiwa isikhathi esenele futhi uma esikhwameni salowo mnini ofake isicelo noma obambe iqhaza kungasali isikweletu ngenxa yezitifiketi ezidonsiwe, kuye ngokwehluka kwesimo.
Uma imibhalo yengodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba ishayisana naleyo yobambe iqhaza mayelana namathuluzi alondolozwe kwingodla ngumuntu obambe iqhaza, imibhalo yengodla yokulondoloza ithathwa njengenobuqiniso kuze kuvele ubufakazi obuphikisa lobo.
Wonke umuntu, akukhathalekile ukuthi yikhasimende noma ngobambe iqhaza, ofaka amathuluzi endaweni yokulondoloza, kuye ngesimo ngasinye uthathwa njengowenza isiqiniseko sokuthi lowo muntu unelungelo lokulondoloza amathuluzi okuhweba nokuthi yonke imibhalo noma imilayelo ephathelene nalawo mathuluzi, afakwe noma ethulwe yilowo muntu ayiqiniso futhi alunge ngayo yonke indlela nokuthi lowo muntu uthathwa njengovumile ukukhokha noma yiziphi izindleko kumuntu obambe iqhaza noma ingodla yokulondoloza amathuluzi eziwumphumela wokulondoloza noma ukwephula isivumelwane.
Ingodla yokulondoloza ayithathwa ngokuthi ikhiphe isiqiniseko esiphawulwe esigatshaneni -1.
Ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba ayiphoqiwe ukwakha ubudlelwane bokwethembana noma izikhungo zabantu ababambe iqhaza ngamathuluzi okuhweba.
b isithunywa senkantolo sesithathe isikhwama samathuluzi okuhweba ngesaziso esibhalwe ngumuntu obambe iqhaza noma ubufakazi obufungelwe obubhalwe nguye bokuthi nakuba ezame ngakho konke okusemandleni, isithunywa sehlulekile ukuthola lobo bufakazi, c isithunywa senkantolo sesibhalise esikhwameni sokuhweba yonke impahla edliwayo noma iphoqe obambe iqhaza ukuba enze kanjalo.
Ngemuva kokuveza incwadi egunyaza ukudla impahla, isithunywa senkantolo singangena emagcekeni lapho kugcinwe khona isikhwama bese sibala inani nesibalo sempahla ezodliwa.
iyophelelwa yisikhathi mhla ka -31 Disemba enyakeni ekhishelwe wona kodwa ingavuselelwa ngesicelo esifakwa kumlawuli-sikhungo.
c Iphelezelwe yimininingwane engeziwe engase ifunwe ngumlawuli-sikhungo.
c ukulandela isinqumo esenziwa yisigungu sokwedlulisa amacala ngokulandisa kwesigaba -11, nalapho ukwehluleka okuchaziwe kululaza izinhloso zalo Mthetho ophawulwe esigabeni-2 noma kungase kuzivimbe.
a ukwedlulisa ibhizinisi lenhlangano ezilawulayo idluliselwa kwenye inhlangano efanayo; noma b ukusonga umsebenzi wenhlangano ezilawulayo ngokulandisa kwesigaba-107.
c inhlangano ezilawulayo ayisasebenzi noma yehlulekile ukuqala umsebenzi ngesikhathi esilindelwe ngemuva kokunikwa imvume yokusebenza; noma d umlawuli-sikhungo enelisiwe ukuthi isimo okwatholwa ngaso imvume samiselwe emangeni noma kwinkohliso.
a ukwedlulisa ibhizinisi lenhlangano ezilawulayo lidluliselwe enhlanganweni efanayo; noma b ukuqeda umsebenzi wenhlangano ezilawulayo ngokulandisa koMthetho-107.
Inhlangano ezilawulayo engenawo amandla afana nomuntu ophilayo iyophenduka efana nomuntu kusukela osukwini enikwe ngayo imvume ngumlawuli-sikhungo, inhlangano enamandla afana nomuntu ikwazi ukuthola amalungelo nemisebenzi yokuthola, ubunini, ukufuna, ukuqasha, ukuqashisa nokwehlukanisa amafa nokwenza zonke izinto ezibalulekile ekuqhubeni imisebenzi yayo, inqobo uma ilandela le mithetho nebekwe yiyo.
Uma inhlangano ezilawulayo iqhuba elinye ibhizinisi elengeziwe kulelo elilawulwa noma elingaphansi kwalo Mthetho, ngenhloso yokunciphisa ubungozi, umlawuli-sikhungo angabeka imibandela okufanele ilandelwe mayelana nalelo bhizinisi.
Inhlangano ezilawulayo kodwa engabhalisiwe njengenkampani enamasheya ngaphansi koMthetho Wezinkampani we-1973 ingaguqukela kuleyo nkampani ngemvume yombhali nokulandela imibandela enqunywe nguye..
a Ngemuva kokubonisana noKhomishani wabaQoqi-Ntela, uNgqongqoshe unquma umthelela wenqubo yokuhlawulisa intela emaholweni abasebenzi kuhlangene nentela yokuhweba ngomhlaba, izakhiwo nangezitembu, okuyinqubo ephawulwe kulesi sigaba.
Izikhungo ezimbili noma ngaphezulu , izingodla zokulondoloza amathuluzi ezimbili noma ngaphezulu zingadibana noma kwedluliswe amafa noma izikweletu zesikhungo noma ingodla yokulondoloza ifakwe ngaphansi kwenye noma ithathwe ngesinye sezikhungo zokuhweba noma izingodla zokulondoloza, kuye ngesimo ngasinye, inqobo uma umlawuli-sikhungo evumile futhi kulandelwe imibandela ayinqumile.
e Noma isiphi isikweletu, ilungelo, isibophezelo, umsebenzi osalele ngemuva womuntu oyingxenye esebenzela inhlangano noma okweletwa yisisebenzi senhlangano kuphoqelekile ukuba uqedelwe yinhlangano esibumbene egwinye amafa nezikweletu zenhlangano endala, kuye ngesimo ngasinye.
Ilunga ngalinye lesigungu esilawula inhlangano ezilawulayo linesibophezelo sokwethembeka nomsebenzi wokusebenza ngokucophelela kanjalo nokukhombisa ikhono enhlanganweni ezilawulayo.
Umuntu omukela isikhundla kodwa ephule isigatshana-1 wenza icala futhi engahlawuliswa noma aboshwe isikhathi esingevile eminyakeni emibili noma athole inhlawulo nokuboshwa.
a ngaphandle kokwenza uphenyo olwenele ukuthola ukuthi lelo lunga liwufanele yini umsebenzi ngokulandisa kwesigatshana 1 noma b liqashe ilunga liqonda kahle ukuthi aliwufanele umsebenzi umlawuli-sikhungo angahlawulisa inhlangano ezilawulayo imali engevile e-R50 000.
Zingakapheli izinsuku eziyi-14 liqashiwe ilunga elisha lesigungu sokulawula, inhlangano ezilawulayo kufanele yazise umlawuli-sikhungo ngalesi senzo, imnike nemininingwane ayidingayo ngalolu daba.
Imibandela yesigatshana-4 akufanele ithathwe sengathi ilunga lesigungu sokulawula enhlanganweni ezilawulayo liyoqashwa ngemvume yombhali.
uma kuhlaluka kumlawuli-sikhungo ukuthi ilunga ladingiswa noma aliwufanele lo msebenzi ngokwesigaba-1, ngokulandisa kwesigatshana 7, umlawuli-sikhungo angalayela inhlangano ezilawulayo ukuba isuse lelo lunga esigungwini sokulawula inhlangano.
c Uyofuna enhlanganweni ezilawulayo naselungeni elithintekayo ukuba liveze ukuthi kungani kungafanele umlawuli-sikhungo ahoxise umlayelo, lokhu kufanele kwenziwe zingakapheli izinsuku eziyi-14.
Uma umlawuli-sikhungo etshele inhlangano ezilawulayo ukuba isuse ilunga esigungwini sokulawula, inhlangano kufanele ilisuse lelo lunga zingakapheli izinsuku eziyi-14 futhi kufanele siqiniseke ukuthi lowo muntu okukhulunywa ngaye akahlangani nhlobo, ngendlela eqondile noma ethile nokuphatha noma ukubamba iqhaza ekuphatheni inhlangano ezilawulayo.
Uma inhlangano ezilawulayo yehluleka ukuhambisana nesigatshana 8, ngalokho kwehluleka, umlawuli-sikhungo angahlawulisa inhlangano imali engevile ku R5000 usuku ngalunye eqhubeka ngalo nokwehluleka.
Isigaba -952, 3 ne 4 nezinguquko ezidingwa yingqikithi zihambisana nenhlawulo enqunywe yizigatshana -3 no 9.
esiyibhizinisi elibhaliswe ngaphansi koMthetho Wamabhizinisi Azishaya sankampani ka 1984 Umthetho uNo.
v sichaza isikhwama esilawulwa noma esiphethwe yiso..
Okunqanda umuntu ekuqashweni njengomqondisi ngaphandle kwemvume yomunye umuntu..
Ngokulandela lo Mthetho, akekho umuntu ongathola noma agcine amasheya noma umhlomulo othile enhlanganweni ezilawulayo, eyinkampani noma ibhizinisi elizishaya sankampani, uma lokho kuthenga noma ukugcina kunomphumela wokuba lowo muntu ngayedwa noma nomngane wakhe bagcine ngokulawula inhlangano ezibusayo, isimo esinjena ngeke sivunywe ngaphandle kwemvume yombhali.
Ngaphandle kwemvume yombhali, akekho umuntu oyolawula noma athenge amasheya enhlanganweni ezilawulayo neyinkampani noma ibhizinisi elizishaya sankampani uma inani eliphelele lalawo masheya elithengwe yilowo muntu noma yena nomngane wakhe lingaphezulu kwamaphesenti ayi-15 enani jikelele lenhlangano ezilawulayo okukhulunywa ngayo.
i afinyelela enanini elithile; noma ii isikhathi esithile esilindelwe, esingedlule ezinyangeni eziyi-12 ezinqunywe ngumlawuli-sikhungo.
b sokunciphisa ngokushesha amalungelo okuvota ahambisana nenani noma nesibalo samasheya asithengile ngenxa yokuthi ingxenye yamasheya akhe imnika ilungelo lokuvota eledlule emaphesentini ayi-15.
Inhlangano ezilawulayo ingabela abanye amandla noma inike imisebenzi ejutshelwe yona yilo Mthetho noma eminye, kumuntu noma ethimbeni labantu noma ekomidini elemukelwe yisigungu esilawula inhlangano ezilawulayo, noma emnyangweni wenhlangano ezilawulayo, inqobo uma ilandela imigomo enqunywe yinhlangano ezilawulayo.
Umlawuli-sikhungo angehlisela amandla noma enze eminye imisebenzi enikwe yena yilo Mthetho, inqobo uma elandela imigomo ebekwe ngumlawuli-sikhungo.
Inhlangano ezilawulayo noma umlawuli-sikhungo akaphunyikile ekwenzeni umsebenzi wakhe awedlulisele komunye umuntu esigatshaneni- 1 ne- 2, kanti uma sikhona isidingo angafaka isaziso sokuhoxisa lawo mandla noma umsebenzi odluliselwe amandla noma ngasiphi isikhathi uma ebona kufanele, kuye ngesimo ngasinye.
Zingakapheli izinyanga ezine ngemuva kokuphela konyaka wezimali wenhlangano ezilawulayo, kufanele yethule kumlawuli-sikhungo umbiko wonyaka onemininingwane ebekwe nguye nezincwadi zomsebenzi ezicutshungulwe ngumcwaningi-mabhuku ezibonisa ukuthi izindaba nesimo senhlangano siphethwe ngendlela efanele futhi siveza ubuqiniso bayo ngempela.
Umlawuli-sikhungo noma umuntu oqokwe esikhundleni sakhe angahambela noma yimiphi imihlangano yesigungu esilawula inhlangano ezilawulayo noma ikomidi lokulawula futhi angabamba iqhaza kuyo yonke into eqhubekayo kulowo mhlangano ngaphandle kwelungelo lokuvota.
Inhlangano ezilawulayo kufanele inike umlawuli-sikhungo zonke izaziso, amaminithi nemibhalo enikwa amalunga esigungu sokulawala enhlanganweni ezilawulayo noma ikomidi lesigungu sokulawula, ngendlela efana nokuthi umlawuli-sikhungo uyilunga laleso sigungu noma ikomidi.
Kulesi sigaba "imithetho" ichaza imithetho yesikhungo nengodla yokulondoloza.
Ngemuva kokukhipha imvume yenhlangano ezilawulayo, umlawuli-sikhungo kufanele adalule ngokushesha imithetho eyenziwe yileyo nhlangano ngokuyishicilela kwiGazethe ngezindleko eziyokhokhwa yinhlangano ethintekayo.
a Ngaphansi kwalesi sigaba, inhlangano ezilawulayo ingachibiyela noma immise imithetho yayo.
b Ngaphansi kwalesi sigaba, umlawuli-sikhungo angachibiyela noma akhiphe umthetho wesikhashana.
Isichibiyelo esihlongozwayo ngaphandle kokummisa semithetho kufanele sethulwe kumlawuli-sikhungo ngenhloso yokwemukelwa futhi kummele siphelezelwe yincazelo yezizathu zesichibiyelo esiphakanyiswayo.
Ngokushesha ngemuva kokuthola isichibiyelo esihlongozwayo, umlawuli-sikhungo kufanele adalule ushintsho ngokushicilela kwiGazethe lolo guquko ngezindleko eziyokhokhwa yinhlangano ezilawulayo, isaziso siyohlaba ikhwelo kubantu abanogqozi abafuna ukuphikisa ushintsho, abaphikisayo bayofaka izikhalo zabo kumlawuli-sikhungo zingakapheli izinsuku eziyi-14 kusukela osukwini okuphuma ngalo isaziso.
Uma zingekho izicelo zokuphikisa noma umlawuli-sikhungo esezicubungulile lezo zicelo ngemuva kokubonisana nenhlangano ezilawulayo futhi esenqume ukulwemukela uguquko oluphakanyiswayo nolushicilelwe kwiGazethe ngokwesigatshana 5, isichibiyelo siqala ukusebenza ngosuku oluyonqunywa ngumlawuli-sikhungo ngesaziso esiyokhishwa kwiGazethe.
Uma umlawuli-sikhungo enquma ukuchibiyela imithetho ehlongozwayo njengoba ishicilelwe kwiGazethe ngokulandisa kwesigatshana -5, leyo mithetho ephakanyisiwe nesichitshiyelwe kufanele ishicilelwe ngumlawuli-sikhungo kwiGazethe bese iqala ukusebenza ngosuku olunqunywe ngumlawuli-sikhungo ngesaziso seGazethe, lokhu uyokwenza esebonisene nenhlangano ezilawulayo ngemuva komphumela wesicelo sokuphikisa isichibiyelo.
ngemuva kokuthola imvume kaNgqongqoshe.
a Ngokuthola imvume yombhali, inhlangano ezilawulayo ingammisa noma yimuphi umthetho waleyo nhlangano isikhathi esingevile ezinsukwini ezingu 30 ngemuva kokukhipha kwiGazethe isaziso esihlongozwayo sokumisa.
b Ngesikhathi imisiwe, umlawuli-sikhungo engashaya umthetho wesikhashana ngesaziso kwiGazethe ngenhloso yokulawula udaba olusematheni.
c Noma yikuphi ukuphambana nomthetho wesikhashana noma ukwehluleka ukuhambisana nawo kufana nokwephula umthetho noma ukwehluleka ukuhambisana nomthetho.
inhlangano ezilawulayo noma umuntu odluliselwe amandla okuthatha izinqumo zokuqondisa izigwegwe angaguqula noma abuyekeze isinqumo senhlawulo esikhishwe phambilini, noma engeke ayenyusa inhlawulo ebinqunyiwe, lokhu uyokwenza uma kunesizathu esiqinile futhi elandela imigudu ebekiwe yokuguqula isinqumo.
uma umuntu ehluleka ukukhokha inhlawulo noma isinxephezelo esiphawulwe esigatshaneni -10, inhlangano ezilawulayo ingenza umbiko ofungelwe kumabhalane wenkantolo enamandla alokhu noma kumlawuli-sikhungo ochaza inani lenhlawulo noma isinxephezelo, lowo mbiko unamandla afanayo nesinqumo senkantolo sokukhokhisa lowo muntu okweleta inhlangano ezilawulayo leyo mali ebhalwe kuwo.
Lesi sigaba asidungi amalungelo omthetho ojwayelekile omuntu ohlukunyezwe wukwephulwa komthetho noma ukwehluleka ukuhambisana nawo lapho efuna khona imali yesinxephezelo, ngaphandle kwesimo lapho leyo mali seyaqoqwa khona ngaphansi kwesigatshana 1.
Imithetho kufanele ichaze inhloso yokwaba inhlawulo njengoba iphawulwe esigatshaneni 1.
b ogunyazelwe ukusebenza noma obambe iqhaza, lapho eqhube khona noma yimuphi omunye wemisebenzi ngokwethembeka noma ngobudedengu ngaphansi noma kulo Mthetho, imibandela yokubhalisa emakethe yezimali noma imithetho noma imilayelo yenhlangano ezilawulayo.
Ngale kwemibandela ephikisayo kunoma yimuphi umthetho, inhlangano ezilawulayo ingadalula imininingwane ephathelene noma esukela emisebenzini yayo maqondana nenye inhlangano ezilawulayo noma umkhandlu owengamele, akukhathalekile ukuthi ingaphakathi ezweni noma emazweni angaphandle, inqobo nje uma lokho okudaluliwe kuyothuthukisa izinhloso zalo Mthetho eziphawulwe esigabeni -2.
Umuntu angafaka isicelo semvume yokwesula nokukhokhela imigidi yokudayiselana esikhungweni kumlawuli-sikhungo.
ngolunye ulwazi olungacatshangwa ngumlawuli-sikhungo njengolubalulekile.
Umlawuli-sikhungo kufanele akhiphe emaphephandabeni amabili kazwelonke isaziso sesicelo maqondana nomnyango wokwesula nokukhokhela amathuluzi adayisiwe, izindleko ziyokhokhwa yilowo ofake isicelo.
b Ubude besikhathi okungafakwa kuso isikhalo sokuphikisa isicelo kumlawuli-sikhungo.
d ukugcina inqubo yokuphepha nokulondoloza imibhalo ngenhloso yokugcina isimo semibhalo nemigidi yokudayiselana iphephile.
Umlawuli-sikhungo anganquma ngokugcwele noma iyiphi imibandela ephawulwe isigatshaneni -1 a, c no d.
b ukukhipha imvume yomnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana kudlondlobalisa izinhloso zalo Mthetho eziphawulwe esigabeni -2.
Umnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana kufanele ichaze ukuthi lomnyango ungasebenza ukwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana, noma okukodwa kwakho, inhloko-hhovisi ezinze eNingizimu Afrika nezindawo lapho uyosebenza khona nombandela wokuthi umnyango ngeke usebetshenziswe kwenye indawo ngaphandle kwemvume yombhali.
Noma nini, umnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana ungafaka isicelo sokuchibiyela imigomo nemibandela okwakhishwa ngayo imvume yokusebenza kumlawuli-sikhungo.
Izigaba -49, 50 ne- 51 ziyasebenza kanti izinguquko ziyohambisana nengqikithi eqondene nokuphela kwesikhathi, ukuvuselela, ukwenqaba isicelo sokuvuselela, ukuhoxisa noma ukumisa imvume yokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana.
Isigaba- 62 sisebenza nezinguquko ezidingwa yingqikithi yomnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana.
Iminyango emibili noma ngaphezulu ingahlangana, ibumbane noma kwedluliselwe komunye umnyango amafa noma izikweletu noma zidliwe ngomunye umnyango ngemvume yombhali ngaphansi kwemibandela enqunywe nguye.
Isigaba -54 sisebenza nezinguquko ezidingwa yingqikithi yokuhlangana noma yokwedlulisa eziphawulwe esigatshaneni 1.
Umlawuli-sikhungo kufanele anqume inqubo yokuziphatha yalabo abanegunya lokusebenza.
Inqubo yokuziphatha iyisibophezelo ebantwini abanegunya lokusebenza, abasebenzi babo kanye namakhasimende.
ukusebenza ngobuqotho esimweni sezifiso ezishayisanayo.
f noma yiluphi udaba olubalulekile noma oluphuthumayo okufanele lusingathwe ngaphansi kwenqubo yokuziphatha ngenhloso yokufeza izinhloso zalo Mthetho.
Kodwa elingahlanganisi iKhomishani Yokutshala Izimali Emphakathini esungulwe yisigaba -2 soMthetho Wokutshala Izimali Emphakathini we-1984 Umthetho uNo.
inkantolo yesifunda sichaza inkantolo esungulelwe umnyango wesifunda ngaphansi koMthetho Wezinkantolo Zemantshi ka 1944 Umthetho uNo.
imakethe elawulwayo ichaza imakethe, kungaba ngeyasekhaya noma yakwamanye amazwe elawulwa ngaphansi kwemithetho yezwe lapho imakethe iqhuba khona ibhizinisi njengomhwebi wasemakethe odayisa amathuluzi okuhweba emakethe yezimali abhalisiwe.
Umuntu wangakaphathi owaziyo ukuthi unolwazi lwangaphakathi nosebenza ngqo noma ngandlela thize ngamathuluzi okuhweba noma othuma omunye umuntu ngalawo mathuluzi abhaliswe emakethe elawulwayo nokupotshoza ulwazi ngawo noma okungenzeka athinteke ngalolo lwazi, wephula umthetho.
uphenduke umuntu wangaphakathi ngemuva kokuba enike umlayelo wokuhweba umuntu onegunya lokusebenza nalapho umlayelo ungazange uguqulwe nhlobo ngemuva kokuphenduka umuntu wangaphakathi.
a Umuntu wangaphakathi owaziyo ukuthi unolwazi futhi osebenzela ngqo noma ngandlela thize omunye umuntu ngamathuluzi okuhweba abhaliswe emakethe elawulwayo athintekayo elwazini lwangaphakathi olupotshokile noma okunethuba lokuba aphazamiseke, wephula umthetho.
Ubengumuntu wangaphakathi ngemuva kokukhipha umlayelo kumuntu onegunya nokuthi lowo mlayelo awuzange uguquke ngemuva kokuba esebenze ngaphakathi.
a Umuntu wangaphakathi owaziyo ukuthi unolwazi lwangaphakathi noludalulela omunye umuntu, uyobe wephula umthetho.
b Umuntu wangaphakathi nakuba engenalo icala ngokuhlonza kwendima a uma lowo muntu wangaphakathi eveza ubufakazi obunezinkomba eziqinile zokuthi wadalula ulwazi lwangaphakathi ngesikhathi eqhuba umsebenzi wakhe ojwajelekile ngesikhathi eqashiwe, esehhovisi noma ngokwesikhundla sakhe futhi evuma ukuthi lolo lwazi lwaluyimfihlo yangaphakathi.
Umuntu wangaphakathi owaziyo ukuthi unolwazi lwangaphakathi nokhuthaza noma ofaka umoya komunye noma odikibalisa noma omisa omunye umuntu ekuhwebeni ngamathuluzi athile abhaliswe emakethe yezimali noma lawo mathuluzi angase athinteke, wephula umthetho.
maqondana nomuntu odayisa ngamathuluzi okuhweba; noma d Uma ulwazi lutholwe emininingwaneni esitholakala emphakathini.
b lwedluliswa kuphela ngemuva kokukhokha imali; noma c lushicilelwe kuphela ngaphandle kwemingcele yaseNingizimu Afrika.
b ofaka isicelo sokuthenga noma sokudayisa amathuluzi okuhweba emakethe yezimali abhalisiwe awaziyo ukuthi uma kungenzeka kuyoba nomthelela ophawulwe endimeni a.
Umuntu ophambana nesigatshana -1 wephula umthetho.
i Ukubandanyeka esenzweni, emkhubeni noma ohlelweni sebhizinisi maqondana nokuhweba ngamathuluzi okuhweba abhalisiwe emakethe elawulwayo, leso senzo esiyinkohliso noma esinomthelela wokukhohlisa.
Inqobo uma ukusebenzisa amalinge okusimamisa intengo ngendlela engaphambene nemithetho noma imibandela yokubhalisa emakethe yezimali futhi engeke ithathwe njengenenkohliso, engalungile, engamanga noma enenkohliso ngemibandela ehlinzekwe yilesi sigaba noma uhwebo ngolwazi lwangaphakathi ngencazelo yesigaba- 73 na -77.
Ngokwenhloso yesigatshana -3a, ukuthenga noma ukudayisa amathuluzi okuhweba abhaliswe emakethe yamathuluzi ezimali ayibandakanyi uguquko ebuninini uma umuntu obenomhlomulo kulawo mathuluzi ngaphambi kokuthenga noma ukudayisa engumuntu oxhumene nomuntu okade evele enobunini bawo ngemuva kwesigameko sokuthenga noma sokudayisa lawo mathuluzi, akukhathalekile ukuthi ngendlela eqondile noma ngenye indlela.
b noma yimuphi umbiko, isethembiso noma umbiko wokungathekisa ngekusasa oshiya ngaphandle ubuqiniso obuthile, umbiko ongamanga, odukisayo noma okhohlisayo owaziwayo ngumuntu owenzile noma okufanele ngabe uyazi ukuthi ungamanga, uyadukisa noma unenkohliso ngenxa yokushiya ngaphandle ubuqiniso obuthile embikweni.
Umuntu ophambana nesigatshana- 1, wephula umthetho.
izindleko zecala eziwumthamo onganqunywa yinkantolo.
v izindleko zecala eziwumthamo onqunywe yinkantolo.
v izindleko zecala eziwumthamo onganqunywa yinkantolo.
e izindleko zecala eziwumthamo onganqunywa yinkantolo.
Uma lowo muntu ophawulwe esigatshaneni -2, 3 no 4 ebekwa icala njengomuntu wangaphakathi oqagulwe esigatshaneni -2, 3 no -4, uyobekwa icala kanye nalowo muntu lapho eyokhokha khona isamba esibekwe esigatshaneni- 2i, iii no v, 3i, iii no v noma -4a, c no d, kuye ngesimo ngasinye.
Inzuzo eyenziwe noma inzuzo ebingenziwa ngamathuluzi okuhweba abhalisiwe nganoma yisiphi isikhathi noma ukulahlekelwa obekungagwenywa iyonqunywa yinkantolo ngokubona kwayo ngemuva kokubhekela izimo okuqhutshwe ngazo uhwebo njengoba ziphawulwe esigatshaneni -2, 3 no 4, ubude besikhathi phakathi komgidi wokuhweba nokushicilela ulwazi lwangaphakathi nezinye izimo ezithintekayo.
c Yonke imali engakhokhwanga ngokuchaza kwendima b, ingena esikhwameni sesigungu.
kuzo zonke izigameko behweba ngethuluzi elifanayo ngesikhathi esisodwa noma ngasiphi isikhathi emuva kwalokho ngosuku olufanayo, ngumuntu wangaphakathi noma omunye oqondwe endinyaneni ii.
a Esilingana naleso esiwumehluko phakathi kwentengo okwahweba ngayo ofake isicelo nentengo enqunywe yinkantolo noma okufikwe esivumelwaneni ngayo nokuyintengo efana naleyo eyayingatholakala uma ulwazi lwangaphakathi lwalushicilelwe ngesikhathi sokudayiselana;.
Kube yisamba esincane kunesinye, ngaphandle uma isisebenzi sezinxephezelo sinquma ngokwaso ukuthi ofake isicelo kufanele athole imali encane.
Isamba esikhishwe ngalo mgidi ohlonzwe esigabeni- 85 kufanele sidonswe kunoma iyiphi imali elondolozwe ngaphansi kwalesi sigaba.
Inkambiso yomthetho ovamile wesibophezelo sokukweleta uyasebenza emthethweni wokunxeshezelwa osungulwe yilesi sigaba.
Ingosi ingahoxisa, ilaxaze noma ibekezele inqubo yokuthatha izinyathelo zomthetho eziqalwa ngokulandisa kwesigaba- 77 kodwa isivumelwane sokubekezela kufanele senziwe ngaphansi kwesinqumo senkantolo kanjalo nanoma iyiphi inkokhelo eyenziwe ngaleyo ndlela kufanele idalulwe emphakathani.
Uma izinyathelo zomthetho zingakaqalwa, noma yisiphi isivumelwane sokubekezela singenziwa isinqumo senkantolo, amathimba abandanyekayo kuso nenkokhelo ehlawulwe mayelana naleso sivumelwane yenekelwe umphakathi, lokhu kuyokwenziwa ngemuva kokuba isigungu sifake isicelo enkantolo nalapho amathimba athintekayo enikwe isaziso.
Inkantolo Ephakeme noma eyesifunda kuphela enamandla okuqulisa icala noma yisiphi isenzo sokwephula umthetho esiphawulwe esigabeni -73 no- 76 nokukhokhisa inhlawulo ephezulu kakhulu enqunywe esigabeni -15(a).
Ngokwenhloso yesigatshana- 1 nezigaba -77 no -81, inkantolo enamandla okulawula nefanele ihlanganisa leyo nkantolo enamandla okuzinze kuyo imakethe elawulwayo noma lapho kukanise khona inhloko-hhovisi noma lapho kwaqhubeka khona umsebenzi othile noma ukwephulwa komthetho.
Ekuhlaziyeni noma iyiphi inhlawulo echazwe esigabeni -115(a), inkantolo kufanele ibhekele zonke izinqumo ezike zakhishwa esikhathini esedlule ngaphansi kwesigaba -77 ezivela ngaphansi kwesimo esifanayo.
Ekuhlaziyeni noma yisiphi isinqumo esikhishwe ngaphansi kwesigaba -77, inkantolo kufanele ibhekele noma iyiphi inhlawulo evela ngaphansi kwesimo esifanayo esakhishwa esikhathini esedlule ngaphansi kwesigaba -15a.
Ngemuva kwesicelo esifakwa yisigungu, inkantolo inganquma ukudla amafa noma ivimbele ukuba izimpahla zingafihlwa, zingasuswa, zingalinyazwa noma zishabalale.
Isigungu singafaka isicelo sokuvimbela noma sokwenqabela umuntu othile owenze inzuzo noma ogweme ukulahlekelwa noma lowo obonwa yisigungu njengomuntu ohlomulile noma ogweme ukulahlekelwa ngendlela ephawulwe esigabeni -77.
Lezi zinyathelo zingahlanganisa ukuthola isinqumo sokuvimbela ukuba amafa angadayiswa noma kulahlwe ubufakazi.
a singaphenya noma yiluphi udaba oluphathelene nokwephula umthetho okuphawulwe esigabeni -73, 75 no 76 kuhlangene nokuhweba ngolwazi lwangaphakathi ngokulandisa kwesigaba- 440F soMthetho Wezinkampani we- 1973 kanjalo noMthetho Wokuhweba Ngolwazi Lwangaphakathi ka 1998 Umthetho uNo.
h ngemuva kokubonisana nezimakethe ezilawulwayo ezifanele zaseNingizimu Afrika kufanele lezo zimakethe zisebenzise izinhlelo njengoba isidingo silawula ukuze kube lula ukuqapha nokuqagula izimo zokuphazanyiswa kwalesi Sahluko.
a Incwadi yemvume ehlonzwe esigatshaneni -2f ingakhishwa ngesicelo sesigungu, sejaji noma semantshi enamandla endaweni okukanise kuyo amagceke athintekayo..
b Leyo ncwadi yemvume ingakhishwa kuphela uma kucaca elwazini olufungelwe ukuthi asikho isizathu sokukholwa ukuthi umbhalo ophathelene nodaba oluphenywayo ngaphansi kwesigatshana- 2a lugcinwe kulawo magceke athintekayo.
c Noma yimuphi umuntu obanjelwe umbhalo ngaphansi kwesigatshana -2f noma isithunywa esigunyazwe ngonegunya lokusebenza, unelungelo lokuhlola lowo mbhalo futhi akhiphe izingxenyana ezithile zawo ngaphansi kweso lesigungu ngezikhathi zomsebenzi zehhovisi lesigungu.
Ngokulandela imibandela engase inqunywe, isigungu singedlulisela kwabanye amandla okuphenya izinsolo ezithile zokwephula umthetho walesi Sahluko kunoma ngubani onamandla, bese lowo muntu egidlabezwa amandla abekwe esigatshaneni -2d, e no f.
Isigungu kufanele siqikelele ukuthi isaziso sesiphakamiso noma isichibiyelo somthetho wokuthunaza imakethe sishicilelwa kwiGazethe, ukubiza bonke abathintekayo abanesifiso sokuphikisa ukuba benze njalo zingakapheli izinsuku eziyishumi nane kusukela osukwini lokushicilelwa kwesaziso.
Uma zingekho izicelo zokuphikisa noma uma isigungu sesicubungule zonke izicelo zokuphikisa sase sinquma ukuqalisa noma ukuchibiyela umthetho ophakanyiswayo ngohlobo olushitshiyelwe kwiGazethe ngokulandisa kwesigatshana -6, umthetho noma isichibiyelo siyokhangiswa yisigungu ngesaziso kwiGazethe, usuku lokuqala komthetho luyonqunywa yisigungu.
Ngemuva kokucubungula izicelo zokuphikisa, sekuboniswene nengosi, isigungu sesinqume ukuchibiyela noma ukuguqula umthetho ophakanyiswayo njengoba ushicilelwe kwiGazethe, ngencazelo yesigatshana -6, umthetho ophakanyiswayo noma oguquliwe kufanele ushicilelwe yisigungu kwiGazethe bese uqala ukusebenza ngosuku olunqunywe yisigungu, lolu suku kufanele lwaziswe ngesaziso kwiGazethe.
Umthetho oshaywe ngaphansi kwesigatshana -2 uyabophezela ebantwini abalawulwayo nasemalungeni omphakathi.
Uma Umqondisi Wokushushisa Imisebenzi Yomphakathi ehluleka ukushushisa isenzo esisolwayo ngaphansi kwalesi Sahluko, isigungu singashushisa lesi senzo kunoma iyiphi inkantolo efanele ngenhloso yokushushisa lelo cala, isigaba -8 no- 3 soMthetho Wenqubo Elawula Ubugebengu we-1977 Umthetho uNo. 51 ka 1977 asisebenzi kulokhu kushushisa.
Uma sithola isicelo sengosi, isigungu singaphenya noma yiluphi udaba futhi sibizele phambi kwaso noma yimuphi umuntu ngenhloso yokumphenya kabanzi ngodaba oluqondwe esigatshaneni - 2a, d no e.
Ingosi Yokuhweba Ngolwazi lwangaphakathi esungulwe yisigaba soMthetho Wokuhweba Ngolwazi Lwangaphakathi we- 1998 isaqhubeka nakuba lowo Mthetho uchithwe yisigaba- 117.
b Kusuka ngosuku okuqala ngalo loMthetho , Ingosi Yokuhweba Ngolwazi Lwangaphakathi okuqondiswe kuyo endimeni a yaziwa ngokuthi Yingosi Elawula Ukuthunazwa Kwemakethe, konke okuphawulwe emithethweni kufanele kuthathwe ngokuthi kuqondwe eNgosini Elawula Ukuthunazwe Kwemakethe, ngaphandle uma kucaca ukuthi akufanele.
Ukuphenya noma yiluphi udaba lokwephula umthetho okuphawulwe esigabeni-822a.
d Ingosi ayiqondile ukusebenza njengesigungu sokuphatha lapho isebenzisa amandla aqondwe endimeni-c.
inike isigungu noNgqongqoshe imibhalo efanayo nemiqulu yokuqhubeka nophenyo lwengosi olufunwa yisigungu noma nguNgqongqoshe.
a Ingosi ibunjwe ngusihlalo namanye amalunga kanjalo nalawo angamabamba aqokwe nguNgqongqoshe.
b Ilunga noma ibamba lihlala esikhundleni isikhathi ezingedluli eminyakeni emithathu, kuye ngokunquma koNgqongqoshe ngesikhathi liqokwa futhi unelungelo lokuqokwa kabusha ekupheleni kwesikhathi esibekiwe; uma ovele esesikhundleni engaqokwa kabusha noma lingaqashwa ilunga elisha, lowo omdala angahlala ehhovisi isikhathi esengeziwe kodwa esingedluli ezinyangeni eziyisithupha.
c Ungqongqoshe angasusa usihlalo ehhovisi lokuphatha noma aqede ubulunga banoma yiliphi ilunga uma kunesizathu esihle salokho, lesi sinyathelo siyothathwa ngemuva kokunika usihlalo noma elinye ilunga ithuba elenele lokuveza ubufakazi noma ukuzivikela ukuthi kungani singafanele isinyathelo sokususa noma sokumisa ubulunga.
j Abantu ababili abanolwazi olunzulu olufanele namabamba abo.
Abantu okuqondiswe kubo esigatshaneni-3 baqokwa ngesizathu sokutholakala kwabo nolwazi lwemakethe yezimali, akudingekile ukuba baze bagunyazelwe ukusebenza kule mboni.
Ingosi kufanele iqoke emalungeni ayo oyokwenza umsebenzi wephini likasihlalo ngesikhathi engekho ehhovisi noma engakwazi ukwenza imisebenzi efanele kasihlalo.
Amalunga engosi angafaka omunye umuntu noma abantu njengamalunga okwengezela engosi.
Onke amalunga engosi, ngaphandle kwalawo okwengezela anevoti elilodwa odabeni oludingidwa yingosi kodwa ilunga eliyibamba linezwi lokuvota kuphela uma ilunga eligcwele nelimmelwe lingekho emhlanganweni.
Imihlangano yengosi ibanjwa ngezikhathi nendawo enqunywe ngusihlalo kodwa amalunga amane analo igunya lokuphoqa usihlalo ukuba abize umhlangano wengosi zingakapheli izinsuku eziyisikhombisa zamalanga okusebenza. Lokhu kungenzeka ngokukhipha isaziso esibhaliwe saqondiswa kusihlalo.
Usihlalo kufanele anqume inqubo yomhlangano wengosi.
Uma kukhona amalunga angaphansi kwesithupha emhlanganweni wengosi, isinqumo seningi lamalunga akhona kulowo mhlangano siyothathwa njengesinqumo sengosi.
Azikho izenzo zengosi eziyothathwa njengamampunge ngesizathu sokuthi kwakukhona isikhala somuntu engosini noma elinye lamalunga lalingekho ngesikhathi kuqhubeka umhlangano noma kuthathwa isinqumo.
Ekwenzeni imisebenzi yayo, ingosi isizwa ngumqondisi ophakeme oqokwe yisigungu ngemuva kokubonisana nengosi, lomqondisi angahambela imihlangano yengosi kodwa akanagunya lokuvota kulowo mhlangano.
Izindleko zokuqhuba umsebenzi wesigungu naleyo yengosi elawulwa yilesi Sahluko ithathwa emalini ephoqwe yisigungu ezikhungweni ngaphansi kwesigaba -15A soMthetho Wemisebenzi Yezimali we-1990.
Akukho lutho kulesi Sahluko okubeka engcupheni amalungelo amile anoma ngubani ohlukemezekile ngesenzo sohwebo noma sokwephula umthetho okuhlonzwe kulesi Sahluko sokufuna isinxephezelo semali engafinyelele kuleyo eqoqwe yilowo muntu ohlukumezile noma ophule umthetho njengoba isigaba -77 silandisa.
Ngaphansi kwesigatshana - no - , akekho umuntu ongadalulela omunye ulwazi aluthole ngomsebenzi awenzayo, ngencazelo yalesi Sahluko.
Noma ngubani ophambana nesigatshana- 1 wephula umthetho futhi angalahla yicala bese ehlawuliswa noma adonse isigwebo esingedluli eminyakeni emibili noma athole isigwebo senhlawulo nokudonsa iminyaka ejele.
e yingosi uma lokho kuhlomulisa umphakathi; noma f yingosi, ngokushicilela isimo nomphumela wophenyo ngaphansi kwalesi Sahluko.
Ingosi ingashiyelana ulwazi lwanoma yiluphi udaba olungaphansi kwalesi Sahluko nezinye izikhungo eziqokele engosini abantu, Umkhandlu Olawula Amathuluzi Okuhweba Emakethe yezimali ebunjwe yisigaba - 440B soMthetho Wezinkampani we- 1973, Ibhange-ngodla laseNingizimu Afrika, Isigungu Sabacwaningi-mabhuku Nababunguli bawo saseNingizimu Afrika esibunjwe ngaphansi koMthetho Wabacwaningi-mabhuku Nabacubunguli bawo we-1991, zonke izinhlangano ezizilawulayo, Isikhungo Sobunhloli Bezimali esisungulwe wuMthetho Wesikhungo Sobunhloli Bezimali we-2001 Umthetho uNo. 38 we- 2001, Umnyango kaZwelonke Olawula Izimali, uNgqongqoshe weziMali nabanye abantu abanesibophezelo sokulawula, ukuphenya noma ukushushisa uhwebo ngolwazi lwangaphakathi, imikhuba engavumelekile nokunye ukuthunaza imakethe, akukhathalekile ukuthi baseNingizimu Afrika noma kwamanye amazwe.
Wokuhweba Ngolwazi Lwangaphakathi sesichithiwe, isigungu sinesibophezelo sokuphenya zonke izenzo zokwephula umthetho ngokwalesi sigaba kanjalo nomthetho wakamuva, lezo yizenzo zangaphambi kokuchithwa komthetho, ngakho sinamandla nemisebenzi ephawulwe yisigaba -82.
Umkhandlu Olawula Amathuluzi Okuhweba Emakethe yezimali obunjwe ngaphansi kwesigaba -440B soMthetho Wezinkampani we- 1973 kufanele udalulele isigungu lonke ulwazi onalo mayelana nesenzo esiphambene esiphawulwe kulesi Sahluko.
Isigungu singadalula ulwazi olutholwe ngaphansi kwesigatshana- 2 kunoma yisiphi isikhungo noma abantu abachazwe esigabeni- 863.
Umuntu olawulwayo kufanele aqoke futhi ngaso sonke isikhathi abe nomcwaningi-mabhuku osasebenza kulo mkhakha kodwa ongenaqhaza eliqondile noma ngandlela thize lezimali ebhizinisini aqashwe kulo njengomcwaningi-mabhuku.
Ayikho inkampani noma ibhizinisi labacwaningi-mabhuku noma ilunga laleyo bhizinisi lapho umuntu olawulwayo noma ongumqondisi, isisebenzi noma oqashwe yilowo muntu olawulwayo oyoba neqhaza elithile lobunini aphinde aqashwe njengomcwaningi-mabhuku walowo muntu noma ibhizinisi lapho enomhlomulo khona.
Umlawuli-sikhungo kufanele emukele umcwaningi-mabhuku oqashiwe kuzo zonke izinhlangano ezizilawulayo, ngesinye isikhathi angahoxisa imvume yokuqashwa komcwaningi-mabhuku.
c Alondoloze imibhalo efanele endaweni ephephile, ingaba ngohlobo olwenziwa yikhompuyutha noma ngenye indlela isikhathi esiyiminyaka emihlanu noma ngaphezulu kusukela osukwini lokugcina okusetshenziswe noma okubhalwe ngalo okuthile kulawo mabhuku.
Ngokulandela amaqophelo avumelekile okucwaninga amabhuku, umcwaningi-mabhuku uyohlola izincwadi zomsebenzi nombiko wezimali wokuphela konyaka azenelise ukuthi amabhuku ezimali ahambisane nemibandela yalo Mthetho nokuthi imibiko yezimali yokuphela konyaka idwetshwe ngendlela efanele ukuze iveze isithombe okuyiso samafa nezimali zebhizinisi nesimo somsebenzi womuntu olawulwayo.
b ngodaba olunqunywe ngumlawuli-sikhungo.
Uma umcwaningi-mabhuku engakwazi ukwethula lowo mbiko ngaphandle kokuphawula okuthile okungahambi kahle noma okwenza angakwazi ukuchaza kahle isimo sebhizinisi, uyokwenza umbiko uchaza lesi simo namaphuzu amvimbela ukuba ehluleke ukwenza umbiko noma ukuveza umbono wakhe ophelele ngesimo sebhizinisi.
Uma umcwaningi-mabhuku womuntu olawulwayo ekhipha imibhalo efanayo yombiko noma eminye imibhalo ehlonzwe esigabeni- 205b ngaphansi koMthetho Wabacwaningi Nabacubunguli-mabhuku boMphakathi we- 1991, umcwaningi-mabhuku kufanele ethule omunye umbhalo kumlawuli-sikhungo, noma kungaba khona omunye umthetho ophikisayo uma umcwaningi-mabhuku esebenzela inhlangano ezilawulayo noma umnyango wokwesula ebhukwini nokukhokha imigidi yokudayiselana noma enzela leyo nhlangano ezilawulayo, kwisimo lapho umcwaningi-mabhuku eqashwe ngumuntu ogunyazelwe umsebenzi noma obambe iqhaza.
b Ethule lowo mbiko kumlawuli-sikhungo noma enhlanganweni ezilawulayo, kuye ngesimo ngasinye uma umcwaningi-mabhuku ebenesizathu sokwethula umbiko kumuntu ohlonzwe esigabeni -2095a woMthetho Wabacwaningi Nabacubunguli-mabhuku oMphakathi we-1991 ukuba ubengesulanga emsebenzini.
Umcwaningi-mabhuku kufanele azise ngokubhalwe phansi umlawuli-sikhungo noma inhlangano ezilawulayo nganoma yiluphi udaba oluphathelene nomuntu olawulwayo nolwaziwe ngumcwaningi-mabhuku ngesikhathi ecwaninga amabhuku olubonakala luphambene nesimo esifanele ngombono womcwaningi noma olungabeka engcupheni igalelo lomuntu olawulwayo ukuhlangabezana nezikweletu zakhe ngaso sonke isikhathi, lokhu kuyohamba ngesimo ngasinye.
Ukukhipha umbiko noma ulwazi okwenziwa ngumcwaningi-mabhuku akusho ukuphambana nombandela womthetho noma ukwephula umgomo wokuziphatha ngendlela efanele komuntu onguchwepheshe, nokuyinto eyisibophezelo somcwaningi-mabhuku.
Ukwehluleka, ngaphandle kokuzenzisa komcwaningi-mabhuku ukwethula umbiko noma ulwazi ngaphansi kwalo Mthetho akuniki omunye umuntu ilungelo lokuthathela umcwaningi-mabhuku izinyathelo ebezingeke zitholakala ukuba lokho kwehluleka akwenzekanga.
Noma ngasiphi isikhathi, umlawuli-sikhungo angakhipha umlayelo wesaziso esibhaliwe oqondiswe kumuntu olawulwayo ukuba ethule umbiko wocwaningo-mabhuku, imibhalo nombiko wezimali wokuphela konyaka singakapheli isikhathi esithile esinqunywe esazisweni.
Umuntu onika ulwazi, incazelo noma ofinyelela emibhalweni ethile, azi ukuthi lolo lwazi, incazelo noma imibhalo ingamanga noma iholela ophathe, wephula umthetho ngaphansi kwesigatshana 1.
avela phambi kombhali ngesikhathi nendawo ethile ebekiwe; noma b ukulayela izinhloli ngaphansi kwesigaba- 3 soMthetho Wezikhungo Zokuhlola Izimali we-1998 Umthetho uNo. 80 we- 1998 ukuhlola izindaba zomuntu osolwayo.
Uma umsolwa efakwa imibuzo ngaphansi kwesigatshana -1aii, futhi enesibopho sokuphendula imibuzo okungenzeka imbophe noma imbeke engcupheni yokulahlwa ngecala uma eshushiswa ngecala lobugebengu, ubufakazi okutholakala ngale mibuzo nezimpendulo ngeke bathathwa njengobufakazi obemukelekile enkantolo, uma kuqhubeka icala, ngaphandle kwesimo secala lokuvukela umbuso.
f ukwedlulisela udaba kuMqondisi kaZwelonke Wokushushisa Izindaba Zomphakathi, inqobo uma lokho kuphambana nomthetho noma ukwehluleka kulawulwa yilo Mthetho.
Umlawuli-sikhungo angakhipha isinqumo senhlawulo esiwombeni sokwehluleka komuntu olawulwayo ukuba ethule kumlawuli-sikhungo noma yimuphi umbiko, isitatimende, omunye umbhalo noma ulwazi oludingwa kungenjalo olungaphansi kwalo Mthetho, le nhlawulo ngeke idlule ku R1 000 noma imali ethile enqunywe ngumlawuli-sikhungo usuku ngalunye lokuqhubeka kokwehluleka, lo mlayelo kufanele ulandelwe singakapheli isikhathi esithile.
e esilayeza umuntu olawulwayo ukuveza ubufakazi noma izizathu zokuthi kungani kungafanele ahlawuliswe.
a ukukhokha inhlawulo; noma b ukufaka isikhalo sokwedlulisa udaba esigungwini esifanele, ngaphansi kwesigaba -111 esikhononda ngenhlawulo.
Uma umuntu olawulwayo ehluleka ukukhokha inhlawulo noma efaka isikhalo sokwedlulisa udaba ngokulandisa kwesigatshana 3, umlawuli-sikhungo angenza umbiko ofungelwe awunike umabhalane wenkantolo enamandla noma umlawuli-sikhungo, lapho ebeka khona isamba senhlawulo ekhokhiswe umuntu olawulwayo, lombiko unomthelela ofanayo nogunyazwe yinkantolo ovuna isigungu lapho ikweletwa khona imali ebekwe kulowo mbiko.
a ilahla ngecala umuntu onegunya lokusebenza noma obambe iqhaza, isisebenzi noma oqashwe kulelo bhizinisi, lapho etholwe ephule omunye wale Mithetho noma icala elibandakanya isenzo sokungethembeki noma sokwehluleka ukwenza okufanele; noma b ekuqhubekeni kophenyo oluqondene nomuntu ngaphansi kwendima-a, kutholakala ukuthi uyingxenye noma kunezinsolo zokuthi uyathinteka ezenzweni zobudedengu noma zokungethembeki, ngaphezulu kwesimo esiphawulwe endimeni -a, esigwebeni esingakhishwa, inkantolo inganquma ukwephuca umuntu amagunya okwemukelwa isikhathi esinganqunywa yinkantolo lapho engeke akwazi ukuqhubeka nebhizinisi noma ukuqashelwa umsebenzi wokwethembeka.
Ngokuveza isizathu esiqinile, inkantolo ingaguqula noma ibuyisele eceleni isinqumo sokwephuca amandla esenziwe ngaphansi kwesigatshana-1.
Umlawuli-sikhungo wenkantolo owenze isinqumo sokwephuca amandla ngokulandisa kwesigatshana-1, sokuguqula noma sokubuyisela eceleni ngaphansi kwesigatshana-2 kufanele azise ngokushesha umlawuli-sikhungo nenhlangano ezilawulayo efanele ngalesi simo.
Asikho isinqumo sokwephuca amandla esenziwe ngaphansi kwesigatshana-1 esingaphazamisa amandla enhlangano ezilawulayo okuqondisa izigwegwe kumuntu othintekayo, ngokulandisa kwemithetho eyibusayo.
b elenza imisebenzi ngokuhambisana nalo Mthetho.
Ngosuku okuqala ngalo ukusebenzi kwalo Mthetho, isigungu kufanele siqashe amalunga ekomidi lokuphoqelela ayisibalo esifanele nesingakhethwa yisigungu: Okubalulelikile wukuthi okungenani ababili babo kufanele kube ngabantu abaqeqeshelwe ezomthetho.
Kuye ngokwehlukana kwezidingo, nangaphansi kwezimo ezithile, ikomidi lokuqondisa linganxenxa umuntu noma ngaphezulu abanolwazi olunzulu olufanele ukuba ngamalunga okwengezela ekomidini.
Alikho ilunga lekomidi lokuqondisa ebelibambe iqhaza ophenyweni lodaba noma elineqhaza odabeni elingaba yingxenye yokuthatha isinqumo esenziwa yikomidi lokuqondisa.
Isigungu kufanele siqoke kumalunga ekomidi lokuqondisa usihlalo nephini lakhe eliyoqhuba imisebenzi kasihlalo uma engekho ehhovisi noma usihlalo engakwazi ukwenza imisebenzi yakhe.
Nganoma yisiphi isikhathi, isigungu singabumba kabusha ikomidi lokuqondisa kodwa lesi senzo ngeke siphazamise ubulungu bekomidi okuqondiswe kulo esigabeni-100 ngesikhathi kuqhutshekwa nophenyo oludingidwa yilelo komidi.
Uma umlawuli-sikhungo noma ingosi okuqondiswe kuyo yedlulisela ekomidini lokuqondisa ngaphansi kwesigaba -94, ikomidi lokuqondisa kufanele lidingide udaba ngokulandela izigaba -102 kuya ku -105, kuye ngokuthi yiziphi izigaba ezithintekayo kuleso simo.
c imininingwane enqunywe yisigungu.
Usihlalo wekomidi lokuqondisa ngokusizwa ngabasebenzi besigungu abagunyazwe ngumlawuli-sikhungo unesibophezelo sokuphatha wonke umsebenzi wekomidi lokuqondisa, kufanele abe udaba ngalunye olwedluliselwe ekomidini kwithimba elibunjwe ngusihlalo noma yiphini likasihlalo elibandakanya okungenani amalunga amabili ekomidi anolwazi olufanele lokuthatha isinqumo ngodaba.
Ithimba lizinqumela inqubo yokwenza umsebenzi.
inqubo yethimba ivulelekile emphakathini.
Isinqumo sethimba elinikwe umsebenzi kufanele sibhalwe phansi futhi sibeke izizathu zesinqumo.
Isinqumo seningi lamalunga ethimba sithathwa njengesinqumo sekomidi lokuqondisa.
Ukwedluliswa kodaba luye ekomidini lokuqondisa, ngokulandisa kwesigaba -94(e) kungahoxiswa noma yinini ngumlawuli-sikhungo noma ingosi, kuye ngesimo.
Amandla esigungu okuqalisa izinyathelo zenkantolo ngaphansi kwesigaba -77 eziqondiswe kumuntu ophambene nesigaba- 73, uma singaphikisani nesigaba-1055 awaphazanyiswa wukwedluliselwa ekomidini lokuqondisa ngokulawula kwesigaba 94e.
Ukwedluliswa kodaba ekomidini lokuqondisa kufanele kuphelezelwe ngumbiko wophenyo noma ukuhlola okuphawulwe esigabeni -93 noma ophenyweni olwenziwe ngaphansi kweSahluko VIII, kuye ngesimo ngasinye, kuhambisane nobufakazi obufanele bezinsolo zokweqa umthetho noma zokwehluleka eziphambi komlawuli-sikhungo noma ingosi.
Ikomidi lokuqondisa kufanele lethule umbiko ofanayo nobufakazi obuphawulwe esigatshaneni-1 kanye nemininingwane yezinsolo zokweqa umthetho noma zokwehluleka ukuhambisana nalo Mthetho koziphendulelayo umsolwa engaxuba lesigungu esilawula noma esiphethe umuntu olawulwayo, lo mbiko uyophoqa umsola ukuba aphendule ngombiko ofungelwe singakapheli isikhathi esinqunywe yikomidi lokuqondisa.
Ithimba elabelwe udaba kufanele lucubungule bonke ubufakazi elibunikiwe ngaphambi kokulalela obunye, kuye ngokulandisa kwesigatshana-94.
Ezimweni ezehlukile nalapho kufanele ukufinyelela esinqumweni esingachemile, singabizela phambi kwethimba umuntu ukuba azophonswa imibuzo noma alethe umbhalo othile ochazwe kwisamanisi.
Umuntu angasizwa yisazi-mthetho lapho ebizwe khona ngaphansi kwesigatshana-4, kodwa izindleko zommele ziyokhokhwa ngumsolwa.
Uma umuntu ephonswa imibuzo ngaphansi kwesigatshana- 4 futhi enesibopho sokuphendula imibuzo engamholela ekuboshweni, noma kwenzeka eshushiswa ngecala lobugebengu, ubufakazi obuqondene nemibuzo nezimpendulo ezitholwe ngalesi sikhathi abemukeleki njengobufakazi basenkantolo, ngaphandle uma umuntu ebekwe icala lokuvukela umbuso.
Bese ekhokhela isigungu inhlawulo nokuthatha izinyathelo ezifanele zokulungisa isimo singakapheli isikhathi esinqunywe yithimba.
Uma umsolwa ehluleka ukukhokha inhlawulo okuvunyelwene ngayo noma izinyathelo zokulungisa isimo ezimiselwe isikhathi esithile, umlawuli-sikhungo noma ingosi ingenza umbiko ofungelwe kumabhalane wenkantolo enamandla afanele noma kumlawuli-sikhungo, lowo mbiko uyoqaqula isamba senhlawulo ebekiwe nengqikithi yomlayelo, lowo mbiko unamandla afanayo esinqumo senkantolo esikhishwe yileyo nkantolo esivuna isigungu, ukwenzeka kwalokhu kuyoba ngesimo ngasinye.
a akazange azivumele njengoba kuhlonzwe esigabeni-103; noma b uma ithimba nomsolwa bengavumelani ngesamba esifanele senhlawulo ngokulandisa kwaleso sigaba; noma c uma umsolwa eseyikhokhile inhlawulo enqunywe esigabeni -1031a kodwa wehluleka ukuthatha izinyathelo ezifanele zokulungisa isimo ngomlayelo wesigaba-1031b, ikomidi lokuqondisa lingakhipha umlayelo wesaziso esibhaliwe esiqonde kumsolwa esiqukethe imininingwane ehlonzwe esigatshaneni-92.
f achaze ukuthi ukwehluleka ukuhambisana nemibandela yesaziso ngesikhathi esivunyelwe kuyoholela ezinyathelweni ezihlonzwe ngaphansi kwesigatshana-3.
Uma umsolwa ehluleka ukuhambisana nemibandela yesaziso esiqondwe esigatshaneni-2, umlawuli-sikhungo uyofaka umbiko ofungelwe kumabhalane wenkantolo enamandla nefanele, umbiko oqagula isamba senhlawulo yokwenza umsebenzi efunwe kumsolwa nengqikithi yomlayelo, lo mlayelo unamandla afanayo nesinqumo senkantolo esikhishwe savuna isigungu.
Uma umsolwa eyilunga lesigungu sokulawula umuntu olawulwayo, ithimba linganquma ukuba inhlawulo yokwenza umsebenzi elawulwa ngaphansi kwesigaba-1031 nesigatshana-2 ikhokhwe ngumsolwa ngokwakhe.
Ithimba lingathatha isinqumo sokukhokhelwa zonke izindleko zophenyo olwenziwe yikomidi lokuqondisa elicabanga ukuthi zifanele, kuye ngesimo ngasinye.
Ikomidi lokuqondisa ngeke liyikhokhise inhlawulo ehlonzwe kulesi sigaba uma umsolwa esethweswe icala lobugebengu eliqondene nalesi senzo noma amaqiniso.
Uma inkantolo ihlaziya inhlawulo okummele inqunyelwe umuntu otholwe enecala ngaphansi kwalo Mthetho, inkantolo ingabhekela inhlawulo ebekwe kulesi sigaba noma esigabeni 1031a mayelana namaqiniso akhona.
Inhlawulo yokwenza umsebenzi enqunywe futhi yakhokhwa ngaphansi kwalesi sigaba ayisho ukutholwa unecala okwedlule njengoba kuhlonza iSahluko-27 soMthetho Wenqubo Yamacala Obugebengu we-1977 Umthetho uNo. 51 we-1977.
f ezinye izici ezibalulekile emehlweni ethimba.
Uma ithimba leneliseka ukuthi umsolwa wephule umthetho noma wehlulekile ukuhambisana nesigaba-73, linganquma ukuba umsolwa akhokhe isamba sokunxephezela.
Inqubo enqunywe ezigabeni -103 no -104 eqondene nenhlawulo yokwenza umsebenzi ihambisana nezinguquko ezidingwa yingqikithi nesigatshana 3 esiwombeni esivumayo, uma kwenzeka ithimba lifuna umsolwa akhokhe isamba sokunxephezela.
Leyo mali yesinxephezelo ibunjwe yisamba esilingana nenzuzo noma isamba esilahlekile, inhlawulo yenhloso yesinxephezelo nesijeziso, inzuzo uma ikhona, umhlomulo noma uzwelo, kube sengathi inqunywe ngokulandisa kwesigaba-77.
Azikho izinyathelo zokufuna isinxephezelo eziyothathelwa umsolwa ngaphansi kwesigaba-77 uma esesikhokhile isamba sesinxephezelo ngokulandisa kwalesi sigaba.
Ngaphansi kwemibandela yesigatshana- , alikho ilunga lekomidi lokuqondisa noma isisebenzi sesigungu esingadalulela noma ngubani ulwazi olutholwe emsebenzini noluphathelene nophenyo noma isinqumo sekomidi lokuqondisa, ngaphandle kwesimo lapho lenza khona imisebenzi ehlonzwe kulo Mthetho noma ebizwe phambi kwenkantolo.
Noma ngubani ophula umthetho wesigatshana-1, wenza icala futhi uma elahlwa yicala angahlawuliswa noma aboshwe isikhathi esingedluli eminyakeni emibili noma athole kokubili, isigwebo nenhlawulo.
Uma umsolwa engafaki isicelo sokwedlulisa udaba ngesinqumo esithathwe yikomidi lokuqondisa singakapheli isikhathi esibekwe ngokwesigaba-1042e, umlawuli-sikhungo angamemezela emphakathini isinqumo esithathwe yikomidi lokuqondisa, ngaphandle uma isimemezelo siyophambana nezinhloso zalo Mthetho eziphawulwe esigabeni-2 noma kunezimo ezehlukile eziveza isidingo sokugcina isinqumo siyimfihlo.
Umuntu olawulwayo, oyinkampani noma esinye isakhiwo sebhizinisi angasongelwa amafa akhe yinkantolo, ngokuhambisana nesigaba-110 soMthetho Wezinkampani we-1973 kanti amafa omuntu ophilayo angasongwa ngokulandela Umthetho Wokudliwa Kwamafa we-1936 Umthetho uNo. 24 we- 1936.
d isigaba-357 soMthetho Wezinkampani we-1973 kufanele sithathwe sengathi umlawuli-sikhungo uyingxenye yabantu okufanele bathole isaziso esifunwa esigatshaneni 1b saleso sigaba.
b Uma umuntu olawulwayo engesiyona inkampani futhi kucaca ukuthi impatho yamafa akhe elawulwa nguMthetho Wezikhungo Zezimali Ukuvikela Izimali we- 2001 ngeke yanambitheka.
Inkantolo ingakhipha umlayelo oqondene nomuntu olawulwayo oyinkampani noma uhlobo oluthile lwebhizinisi lapho ithola isicelo esivela ebantwini abafake isicelo somlayelo wokuphatha ngaphansi kwesinqumo senkantolo, ngaphandle kwalapho kuqokwa khona umphathi wesikhashana ogunyazwe yinkantolo, ogunyazwe ngokugcwele noma umphathi-mafa ophawulwe esigabeni -107 nezigaba -107 (a) no (b) okuhambisana nezinguquko ezidingwa yingqikithi.
Ngokuhambisana nesigaba-110, Umthetho Wezinkampani we-1973 usebenza ekuphatheni ngaphansi kwesandla senkantolo umuntu oyinkampani.
Wezikhungo Zezimali (Ukuvikela Izimali) we-2001 oqondene nanoma yimuphi umuntu olawulwayo.
Umthetho Wezikhungo Zezimali Ukuvikela Izimali we-2001 usebenza ukuphatha nokulawula umuntu olawulwayo yilowo oqashwe kulesi sigaba njengomphathi-mafa.
Wenkantolo Ephakeme angaqoka umhlakazi-mafa noma umphathi omiswe yisinqumo senkantolo mayelana nomuntu olawulwayo kuphela ngemuva kokubonisana nomlawuli-sikhungo.
i sesisebenzi esicubungula izicelo zesinxephezelo eziphawulwe kwiSahluko- VIII, angafaka isicelo sokwedlulisa udaba ngokulandela imibandela enqunywe noma emiswe esigabeni-26 soMthetho Wesigungu Semisebenzi Yezimali we-1990 nangaphansi kwalesi sigaba.
Isigungu sokwedlulisa isicelo kufanele silalele udaba esidlangaleni.
Uma kwenziwa isicelo sokwedlulisa ngenhloso yokuphikisana nesinqumo sekomidi lokuqondisa, umlawuli-sikhungo kufanele abe ngoziphendulelayo.
Umlawuli-sikhungo angafaka isicelo sokwedlulisa udaba ngesinqumo senhlangano ezilawulayo uma le nhlangano yehluleka ukuphendula isicelo esibhaliwe somlawuli-sikhungo esicela ukuba isinqumo sibuyekezwe singakapheli isikhathi eside ngokwenele.
c Ubufakazi obubhaliwe noma bomlomo obethuliwe noma obunikwe yinoma ngubani ngesicelo noma ngemvume yesigungu sokwedlulisa udaba; noma d yiluphi olunye ulwazi olusezandleni zesigungu sokwedlulisa udaba.
b isinqumo esiqondene nalowo oyokhokha izindleko zecala, ngendlela ebona ifanele.
a Isinqumo sesigungu sokwedlulisa udaba sibophezela amaqembu omabili ayingxenye yesikhalo esedlulisiwe.
b Lo Mthetho noma eminye yenhlangano ezilawulayo ayikwazi ukunikwa amandla okunciphisa ilungelo lanoma ngubani onentshisekelo ngesinqumo ukuba edlulise udaba luyocutshungulwa yinkantolo enamandla afanele endaweni ngemuva kwesinqumo senhlangano ezilawulayo noma isigungu esilalela udaba olwedlulisiwe, udaba luyocutshungulwa yinkantolo uma lowo muntu eselandele yonke imigudu efanele enqunywe yilo Mthetho.
Umbhalo kuhlangene nobhalwe ngekhompuyutha ozishaya sengathi wenziwe ngumuntu olawulwayo lapho eqhuba ibhizinisi lakhe elejwayelekile, umbhalo ofanayo, ipheshana lombiko noma ingxenye yebhuku efungelwe ekhishwe kulowo mbhalo eyenziwe yisisebenzi esiqashwe ngumuntu olawulwayo, ngokuvezwa kwawo kunoma yisiphi isimo sokuqula icala lesinxephezelo, lubugebengu, lokuphatha noma izinyathelo zokuqondisa izigwegwe ngaphansi kwalo Mthetho, imithetho yenhlangano ezilawulayo noma omunye wemithetho kwisimo lapho lowo mbhalo, ipheshana lombiko noma ingxenyana ethathwe ebhukwini inobufakazi obamukelekile obuqondiswe kothile futhi kunamaqiniso aqukethwe yiwo.
b nazo zonke izindaba ezibalulekile noma eziphuthumayo okufanele zimiswe ukuze kufezeke izinhloso zalo Mthetho.
Ungqongqoshe anganquma inkokhelo ngemuva kokubonisana nomlawuli-sikhungo mayelana nezindaba ezihlonzwe kulo Mthetho kanjalo inkokhelo nemali ekhokhwa ngaphansi kwalo Mthetho, umuntu okufanele akhokhe imali, indlela yokukhokha, uma kwenzeka inzuzo eqondene nemali ekweletwayo.
Inkokhelo ekhokhwa ngokwalo Mthetho nenzuzo ekhokhelwa isikweletu eseqiwe yisikhathi ingaqoqwa ngumlawuli-sikhungo ngezinyathelo zenkantolo efanele noma ngesinqumo sayo.
b ophula umthetho oqondiswe esigabeni-922 angalahlwa ngecala ahlawuliswe imali noma abhadle ejele isikhathi esingedluli eminyakeni emihlanu noma athole isijezo sokuboshwa nokuhlawuliswa imali.
Ukuchithwa okwenziwa yilo Mthetho Olawula Izimakethe Zezimali we-1989 awuphazamisi ukwaziswa komnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana ngaphansi kwalo Mthetho odlule; inqobo uma umnyango wokwesula ebhukwini nokukhokha imigidi yokudayiselana ufake isicelo semvume salo mnyango ngokulandisa kwesigaba- 64 zingakapheli izinyanga eziyisithupha kuqale lo Mthetho.
Imithetho yenhlangano ezilawulayo eyenziwe ngaphansi komthetho ochithwe yilona nebisebenza phambi kokuqala kwalo Mthetho iyoqhubeka njalo, inqobo uma ingashayisani nalo Mthetho: Kubalulekile ukuba inhlangano ezilawulayo ichibiyele noma iguqule imithetho yayo ngenhloso yokuhambisana nezidingo zalo Mthetho zingapheli izinyanga eziyisithupha.
Isigatshana- 3 sihambisana nezinguquko ezidingwa yingqikithi yemibandela yokubhalisa efunwa yisikhungo.
Imithetho ephawulwe kuShedluli iyachitshiyelwa noma ichithwa ngendlela ebekwe kwikholomu yesithathu.
Yezimali we- 2002, futhi uqala ukusebenza ngosuku olunqunywe nguMongameli ngesaziso seGazethe.
b lonke udaba olungaphansi kwezigaba -141 kuya ku- 179 nezigaba- 253 kuya ku -256 oluhlangene nokuziphatha mayelana namathuluzi okuhweba enkampanini ebhalise ezimakethe zokuhweba ngemali, ngemuva kokuba uNgqongqoshe Wezohwebo Nezimboni ebonisene noNgqongqoshe Wezimali; futhi c [maqondana] nanoma yiluphi olunye udaba noNgqongqoshe [weziMboni, uHwebo nokuVakasha] Wezohwebo Nezimboni;
Awukho nhlobo umthetho noma iphutha elenziwa ngumlawuli-sikhungo noma ihhovisi noma ngomunye umuntu oqashwe nguHulumeni owenza imisebenzi ngaphansi kwalo Mthetho oyobeka uHulumeni noma Umlawuli-sikhungo, Isigungu Semisebenzi Yezimali noma ngubani omunye umuntu noma isisebenzi icala lokulahlekelwa, umonakalo, ukuhlukumezeka okutholwe ngumuntu ngesizathu somonakalo ngenxa yaleso senzo noma iphutha ngaphandle uma isenzo noma iphutha liwumphumela wobudedengu.
Ngesaziso seGazethe, uNgqongqoshe engachibiyela noma engeze imibandela ethile yamaSheduli alo Mthetho izikhathi ngezikhathi, inqobo uma enza uguquko kuSheduli -3 ngemuva kokubonisana noNgqongqoshe weziMali.
ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba' ichaza ibhange lokugcina imali etholakele njengoba ichazwe esigabeni-1 Umthetho Wokulondoloza Nokuphatha Amathuluzi Okuhweba we- 1992 Umthetho uNo.
obambe iqhaza' uchaza [isikhungo esamukelekile sokugcina amathuluzi okuhweba, njengobambe iqhaza ngokulandisa koMthetho Wokulondoloza Nokuphatha Amathuluzi okuhweba we-1992 Umthetho uNo.85 we-1992] obambe iqhaza njengoba echaziwe esigabeni 1 soMthetho Wemisebenzi Yamathuluzi okuhweba we-2003 Umthetho uNo.
amathuluzi okuhweba angenabufakazi' achaza amathuluzi okuhweba angenambhalo njengoba echaziwe esigabeni- [1] 30 soMthetho Olawula Izikhungo Zokuhweba Emakethe yezimali we- 1985 Umthetho uNo.1 we- 1985] Umthetho Wemisebenzi Yamathuluzi Okuhweba Emakethe Yezimali we- 2003Umthetho uNo.
amathuluzi okuhweba emakethe yezimali anobufakazi' achaza amathuluzi okuhweba emakethe yezimali njengoba echaziwe esigabeni- 30 soMthetho Wemisebenzi Yamathuluzi Okuhweba emakethe yezimali we- 2003 Umthetho uNo.
b Lapho kukhona noma yimuphi umbandela walo Mthetho ochitshiyelwe ngendlela eqondile noma egudliselayo yilesi sigaba, loMthetho uyosebenza emathuluzini okuhweba angenabufakazi ngendlela efanayo naleyo esebenza emathuluzini okuhweba anobufakazi [ngohlobo olunobufakazi].
a ngokuhambisana nendinyana b, uma inkampani idayisa amathuluzi amasha okuhweba [onxenxwayo angaziqokela ingxenye ethile noma onke] amathuluzi anikwa wona [kungaba ngowesifazane, owesilisa noma into ethile] kufanele adayiswe[ngohlobo olunobufakazi noma] olungenabufakazi.
b wemukelwe Yisigungu Semisebenzi Yezimali; futhi c esibhaliswe eHhovisi LokuBhalisa Izinkampani, kanti akekho umuntu [oyokhipha] oyoshicilela lowo mbiko wokukhangisa ngamasheya ongemukelwanga futhi obhalisiwe.
Akekho umuntul [oyodayisa, asabalalise noma ehambise] oyoshicilela noma adale ukuthi [edayisile, esatshalalisiwe noma ehanjisiwe] kushicilelwe incwadi yokwaba ngaphandle kokuba iphelezelwe yileyo mibhalo efunekayo nemukelwe yisikhungo sokuhweba emakethe yezimali.
Inkampani efisa ukukhipha incwadi yokwaba kufanele iqondise [Kumlawuli-sikhungo ukuze ibhaliswe] incwadi esayiniwe esiSigungwini Semisebenzi Yezimali [incwadi efanayo] kanjalo [enqunyiwe] inkokhelo enqunywe ngemuva kokubonisana noNgqongqoshe Wezimali kanye nombhalo ofanayo wayo yonke imibhalo ephawulwe esigabeni-145A nokuthi yonke imibhalo efanayo kube ngenobufakazi babaphathi benkampani ababili noma ngaphezulu, njengombhalo oyiqiniso novunywe yisikhungo esiqondene.
A Masinyane ngemuva kokuba Isigungu Semisebenzi Yezimali seyivumile, nalapho incwadi isayinwe khona nguMphathi Ophakeme noma yiPhini lakhe Esigungwini Semisebenzi Yezimali, imibhalo ephawulwe esigatshaneni-1 no-2, inkampani ethintekayo iyoletha imibhalo , kuhlangene nemali ebekiwe kumlawuli-sikhungo ngenhloso yokubhalisa." .".
i Mayelana nesicelo sokumema ngeqiniso ukusayina isivumelwane sokunika isiqiniseko sokuthenga isibalo esithile samasheya uma umphakathi ungawathenganga; noma ii Maqondana namasheya angathengiselwanga umphakathi.
Yonke imibhalo yokukhangisa ngamasheya [ekhishwe] eshicilelwe iyochaza ebusweni bawo ukuthi umbhalo ofanayo ubhalisiwe njengoba umthetho ulawula kanti uyosho noma ubhekise embikweni efakwe lapha nephawula noma iyiphi imibhalo efanele inanyathiselwe, ifakwe noma iphelezele umbiko wokukhangisa ngamasheya amasha ngesikhathi eyobhaliswa, lokhu kudingwa yizigaba 151 no 152 zalo Mthetho.
c leyo mvune ebhaliwe inanyathiselwe embhalweni ofanayo wombiko wokukhangisa ngamasheya odluliswe ukuba wemukelwe bese uyabhaliswa [eHhovisi Lokubhalisa Izinkampani].
Isigungu Semisebenz Yezimali ngeke samukele ngokunjalo Umlawuli-sikhungo ngeke abhalise umbiko wami wokukhangisa ngamasheya amasha ogagula amagama anoma ngubani njengomcwaningi-mabhuku, ummeli, usobhange noma umdayisi-masheya wenkampani ngaphandle uma ephelezelwa yimvume ebhaliwe yalowo muntu obalulwe kuleso sikhundla nemvume yokuba igama lakhe livele embhalweni wokukhangisa ngamasheya amasha.
Awukho umbiko wokukhangisa ngamasheya oyomukelwa ubhaliswe ngaphandle kombhalo ofanayo wesivumelwane okufanele ube yingxenye yawo ngokulandisa koSheduli 3 noma uma leso sivumelwane singadingi ukubhalwa, kufanele kufakwe imemolandamu enika imininingwane egcwele yaso.
Awukho umbiko wokukhangisa ngamasheya oqukethe umbiko othi wonke noma ingxenye yamasheya adayiselwa umphakathi esekiwe noma angase asekwe oyomukelwa noma ubhaliswe ngaphambi kokuba umbiko ofanayo wesivumelwane sokweseka nesifungo somuntu ovele njengomesekeli noma uma kuyinkampani umbiko ovela kubaqondisi ababili baleyo nkampani, uma leyo nkampani inomqondisi oyedwa , yilowo mqondisi, echaza ukuthi ngolwazi analo nenkolelo, oseka ukudayiswa kwamasheya emphakathini unamandla okufeza izibophezelo azethembisile uma kwenzeka amasheya engathengwa muntu noma singathengwa isibalo esidingekayo, umbiko uyoqhubeka nokushicilelwa kwiSigungu Semisebenzi Yezimali nakumlawuli-sikhungo. 
c oyisihlobo nenkampani edayisa lawo masheya nothathwa njengalowo ophawulwe esigatshaneni 1a, b,c, d noma e, uyobophezeleka ekukhokheni inhlawulo kubo bonke abantu abathenge amasheya ethembeni lesaziso sombiko wokukhangisa ngawo, inkokhelo kungaba ngeyokulahlekelwa noma umonakalo abangahlangabezana nawo ngesizathu sombiko ongelona iqiniso noma ngombiko noma imemolandamu evele ebusweni bombiko noma [okhishwe] oshicilelwe kuwo, noma ngenkulumo equkethwe yiwo.
b maqondana nayo yonke imibiko engelona iqiniso noma leyo elinga ukuba wumbiko noma equkethwe yilokho okulinga ukuba wumfanekiso noma ingxenye ethathwe embikweni noma esivivinyweni esenziwe nguchwepheshe lapho esho khona ukuthi umbiko noma okuthathwe kuwo kunobuqiniso kanjalo nalapho kuvela ukuthi ozivikelayo wayenezizathu ezinzulu zenkolelo yokuthi kuze kufike isikhathi soku [khipha] shicilela umbiko wokukhangisa, wayekholwa wukuthi umuntu owenza umbiko wayenekhono elenele, futhi lowo muntu wakhipha imvume edingwa yilo Mthetho ukuba [akhiphe] ashicilele umbiko wokukhangisa noma ethule uhlelo lokudayisa nokuthi akazange ayihoxise leyo mvume ngaphambi kokwethula umbhalo ofanayo wombiko wokukhangisa ngamasheya amasha ukuze emukelwe futhe abhaliswe noma ngolwazi lofakazayo ngaphambi kokwaba noma ukwemukela lesi siphakamiso sokuthenga
a Amasheya ngeke abiwe noma kwemukelwe isiphakamiso esiqondene namasheya enkampani kulandela umbiko wokukhangisa ngamasheya amasha, futhi ngeke kuqhutshekwe nezicelo ezenziwe maqondana nombiko wokukhangisa ngamasheya kuze kuqale usuku lwesithathu ukhishiwe ushicilelwe umbiko wokukhangisa ngamasheya noma ngesikhathi esithile esibekwe embikweni wokukhangisa ngamasheya.
Ngenhloso yesigatshana 1, ukuqondisa okukhulunywa ngakho osukwini lokuqala okukhishwe ngalo umbiko wokukhangisa ngamasheya okushicilelwe ngalo luyothathwa njengoluqonde usuku lokuqala [okukhishwe] olushicilelwe esikhangisweni ephepheni noma, uma [lingakhishwanga] lingashicilelwanga njengesikhangiso ephepheni ngaphambi kokuphela kosuku lwesithathu ngemuva kwalolo lokuqala [elakhishwa] elashicilelwa ngalo ngenye indlela, njengosuku okuqondiswe kulo [nolwakhishwa ] nolwashicilelwa okokuqala ngaleyo ndlela.
isikhungo' sichaza amasheya anemvume isikhungo njengoba sichazwe esigabeni 1 nokunikwa imvume ngaphansi kwesigaba 10 soMthetho Olawula Izikhungo Zokuhweba Emakethe Yezimali ka 1985 Umthetho uNo. 1 ka 1985, noma isikhungo sokuhweba ngezimali Umthetho Wamathuluzi Okuhweba Emakethe Yezimali ka 2003 Umthetho uNoka 2003, ngokwenhloso yalesi sigaba, sihlanganisa ingodla yokulondoloza amathuluzi okuhweba njengoba ichazwe esigabeni 1 salo Mthetho, nesinemvume yokusebenza njengomnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana ngaphansi kwesigaba 67 salowo Mthetho, noma umnyango wokwesula ebhukwini nokukhokhela imigidi yokudayiselana emakethe njengoba ichazwe esigabeni 1 soMthetho Olawula Izimakethe Zokuhweba ka 1989 Umthetho uNo.
Obambe iqhaza emakethe yezimali' uchaza [ohweba ngamasheya noma ilunga elichazwe esigabeni 1 soMthetho Olawula Izikhungo Zemakethe Yokuhweba Ngemali ka 1985 noma umnikazi wamathuluzi okuhweba emakethe yezimali noma lowo ohweba ngawo njengoba echazwe esigabeni 1 soMthetho Olawula Isikhungo Sokuhweba Emakethe Yezimali ka 1989 noma ikhasimende lalowo mhwebi, ilunga elisebenza ngethuluzi noma umhwebi uqobo ] umuntu onegunya lokusebenza, obambe iqhaza, ikhasimende noma oyithimba lokukhokha noma lokwedlulisa ithuluzi lokuhweba nengoba kuchazwe esigabeni 1 soMthetho Wamathuluzi Okuhweba Emakethe Yezimali ka 2003 Umthetho uNo.
b noma yisiphi isivumelwane esihlonzwe nguNgqongqoshe ngemuva kokubonisana noNgqongqoshe Wezimali siyothathwa njengesivumelwane enhlosweni yalesi sigaba, siyoshicilelwa ngesaziso seGazethe.
Kulesi sigaba "isivumelwane" asihlanganisi a umgidi ohlonzwe esigabeni 35A; noma b amalungiselelo okukhokha kuqala izindleko njengoba ehlonzwe eMthethweni kaZwelonke Wezinhlelo Zokukhokha ka 1998 Umthetho uNo. 78 ka 1998; noma c yisiphi isivumelwane esihlonzwe nguNgqongqoshe ngemuva kokubonisana noNgqongqoshe Wezimali, lesi sivumelwane siyothathwa njengesivumelwane ngokwenhloso yalesi sigaba, siyoshicilelwa ngesaziso seGazethe.
"Lapho kuhlakazwa amafa ethimba eliyingxenye yesivumelwane, zonke izibophezelo ezingafezwanga eziqubuka kulezo zivumelwane noma zonke izivumelwane eziphakathi kwamathimba afanayo ziyovele ziphele kusukela osukwini lokuhlakazwa amafa, kubalwe isamba sokungafezi isibophezelo esithathelwe enanini laleso sikhathi nemali yonke eyohlawulwa."
